Keulen gaat niet gebukt onder metroramp

24-10-09 14:03 uur

Werkzaamheden aan de Nord-Su¿d Stadtbahn direct naast de Dom in het centrum van de stad. Foto Ton Damen

KEULEN - De aanleg van de Keulse Nord-Süd Stadtbahn heeft vele parallellen met de Amsterdamse metrobouw. Hoe doen de Duitsers het?

Wie in Keulen het station uitloopt en links aanhoudt, stuit meteen op afzettingen voor de metrobouw. De oude Dom gaat schuil achter hekken, kranen en bouwputten. Het is voor Amsterdammers die dagelijks het Stationsplein kruisen, een vertrouwd beeld.

Ook het schoonmaken van het steen van de Domgevels doet aan thuis denken, aan de proeven met het reinigen van de gevels van het paleis op de Dam.

''Het is achteraf bezien een dwaas idee geweest om een metro hier door het oudste gedeelte van de stad te bouwen,'' zegt Klaus Beckers, een toevallige voorbijganger, tevens oud-werknemer van een bouwbedrijf.

Aan de Alter Markt, hartje centrum, wijst hij op de vele bouwputten. ''Dit uitzicht blijft nog lange tijd zo. Ze moeten hier vanwege resten in de grond meer dan 28 meter diep graven en dat is gekkenwerk,'' vindt Beckers.

''De grond is instabiel. Dat komt omdat we hier op het laagste ge- deelte van de stad zijn, waar vroeger de Rijn stroomde, toen die nog zoveel breder was. Daarom staat de Dom ook meer westwaarts, op een soort dam. De grond hieronder is slap.''

Beckers: ''De tweeduizend jaar oude stad bevat veel lagen archeologisch materiaal. De metro wordt zo diep gebouwd om op zo min mogelijk verrassingen te stuiten. Waar we hier staan, bevinden zich resten van de oude Romeinse havenbekkens. ''Beckers is een van de vele inwoners van Keulen die kritisch zijn over de bouw van de nieuwe Nord-Süd Stadtbahn. Het project is volgens hem volledig op drift. Hij wijst op voortdurende kostenoverschrijdingen en vertragingen.

Volgens de autoriteiten is er maar één oorzaak van alle ellende: het inklappen van een diepwand bij het metrostation Severinstrasse, waardoor het stadsarchief, met daarin ook voor Nederland onvervangbaar historisch materiaal, ten onder ging.

De schok was groot toen uiteindelijk twee jonge mannen door het puin gedood bleken te zijn en tientallen Keulenaren dakloos werden, doordat hun huizen verruïneerd of verzakt waren, en sommige zelfs afgebroken moesten worden. Sindsdien ligt het werk voor onbepaalde tijd stil.

Gudrun Meyer, woordvoerder van Kölner Verkehrs-Betriebe AG, het vervoersbedrijf van de stad, ziet eigenlijk maar één probleem. ''Wij worden geplaagd door de gevolgen van het ongeluk met het stadsarchief. Er kan niet gewerkt worden zolang het archief nog bezig is het in de grond achtergebleven materiaal te redden.''

Volgens een woordvoerder van het archief is al meer dan de helft boven water gekomen en zal uiteindelijk circa 95 procent van alle spullen geborgen kunnen worden. Maar over de omvang van de aan het materiaal toegebrachte schade is weinig bekend.

Het archief is nog zeker een jaar bezig met de berging. Bovendien heeft Keulen ook nog een omvangrijk onderzoek naar de oorzaak van het instorten van het archief ingesteld. Ook dat kan volgens Meyer voor extra vertraging zorgen, want de onderzoekers nemen alle tijd die ze nodig menen te hebben.

Inmiddels is de kostenraming verhoogd van 600 miljoen tot 954 miljoen euro. De datum van oplevering staat geheel op losse schroeven.

''Het wordt op zijn vroegst 2013,'' aldus Meyer. Volgens het aanvankelijke plan zou de metro uiterlijk volgend jaar al rijden. Uitstel kost ook in Keulen meer geld, want aannemers moeten deels worden doorbetaald.

Dat de teller in Amsterdam voor drie kilometer metrospoor, een kilometer korter dan in Keulen, op 3,1 miljard euro staat, wekt daar bij velen grote verbazing.

Het valt nog niet mee tussen alle bouwputten de plaats van het ongeluk van dinsdag 2 maart te vinden. De bouwplaats aan de Severinstrasse ziet er desolaat uit. Honderden meters openbare ruimte rond de bouwput zijn afgezet.

Ook daarbuiten nog zijn de huizen met ijzeren stutten ondersteund. Zo ver je kunt kijken staan er gebouwen in de steigers. De hele wijk is slecht bereikbaar en passanten moeten via zich smalle paden en omleidingen een weg banen van de ene naar de andere buurt.

Op vele plekken staan donkerblauwe, witte, knalgele en rode werkketen, waar mannen in oranje pakken met witte helmen op in- en uitlopen.

Nee, gewerkt wordt er niet. ''Wij zijn nog steeds aan het ruimen en bergen,'' zegt een werknemer van bouwbedrijf Bilfinger Berger.

Aan het einde van de dag mengen de metrobouwers zich met de lokale bevolking in Brauerei zur Malzemühle aan de Heumarkt, het geografische midden van alle bouwplaatsen. Het is tevens de plek waar de stamgasten, zuigend aan Keulse Stangen Malz, bruin bier van twee procent, of Mühlen Kölsch, pils, het nieuws doornemen.

Gasten van buiten worden door de waard tussen de lokale bezoekers gezet. Hen wordt verteld dat iedereen welkom is en dat zelfs Bill Clinton bij zijn bezoek in juni 1999 aan hun tafel werd geduld.

Het gesprek gaat over de begin deze week benoemde nieuwe SPD-burgemeester Jürgen Roters, nadat Fritz Schramma (CDU) zich vanwege het metrodrama niet meer herkiesbaar had gesteld. ''Hij is gewoon afgetreden. Dat wordt niet gezegd, maar zo moet je dat zien,'' aldus stamgast Dieter.

Naast hem zit een echtpaar uit Sauerland dat hun oude studiestad bezoekt. ''We komen vanwege de gezelligheid,'' zegt Dagmar Klein, die er met haar man een paar dagen logeert. ''Keulenaren zijn altijd vrolijk, positief en ze houden van een verzetje. Je ziet ze ook niet gebukt gaan onder het metrodrama. Als er een ongeluk zou zijn bij Konstabelerwache in Frankfurt, hét metroknooppunt van die stad, zal het gekanker in geen jaren ophouden. Dat kennen wij hier niet.''

Maar in Keulen wordt toch ook behoorlijk geklaagd. Het valt overal te horen. ''Nou ja,'' zegt een van de gasten, ''deze week wel, vanwege de burgemeesterswisseling. Maar over een paar weken is het weer over. Wij willen dat ze doorbouwen.'' (TON DAMEN)