EU zet druk op Klaus om verdrag

14-10-09 11:37 uur

Vaclav Klaus (foto), een verklaard tegenstander van het verdrag, is het laatste EU-staatshoofd dat nog moet tekenen. Foto EPA

BRUSSEL - Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie heeft de druk op de Tsjechische president Vaclav Klaus opgevoerd om zijn handtekening onder het Verdrag van Lissabon te zetten.

Klaus, een verklaard tegenstander van het verdrag, is het laatste EU-staatshoofd dat nog moet tekenen. Het Tsjechische parlement heeft wel al ingestemd met het verdrag. Maar Klaus, die eerst het Ierse referendum wilde afwachten, kwam vorige week met een nieuwe voorwaarde: hij eist dat een Tsjechisch voorbehoud wordt opgenomen waar het gaat om het 'handvest van grondrechten'.

Klaus zegt daarmee te willen voorkomen dat Sudetenduitsers, die na de Tweede Wereldoorlog uit Tsjechië werden verdreven, schadeclaims indienen.

Barroso noemde die eis gisteren, na een ontmoeting met de Tsjechische premier Jan Fischer, 'totaal absurd'. Volgens Barroso werpt Klaus 'kunstmatige obstakels' op. Hij liet doorschemeren dat Tsjechië riskeert zijn eurocommissaris te verliezen als de president het EU-verdrag niet tekent.

Fischer, aanvoerder van een zakenkabinet, maakte er geen geheim van zeer ongelukkig te zijn met het optreden van Klaus, die de indruk wekt steeds nieuwe bezwaren tegen het EU-verdrag te verzinnen. ''De regering betreurt het dat de voorwaarde van de president niet bekend was toen er over het verdrag werd onderhandeld en evenmin tijdens de goedkeuringsprocedure door het Tsjechische parlement,'' aldus Fischer.

Overigens loopt bij het Constitutionele Hof van Tsjechië nog een bezwaar van zeventien eurosceptische senatoren tegen het EU-verdrag. Het hof behandelt hun klacht op 27 oktober.

De jongste bezwaren van Klaus wortelen in de zeven decreten die de toenmalige Tsjechoslowaakse president Edvard Benes in 1945 uitvaardigde. Met de decreten bepaalde Benes dat de circa drie miljoen Duitsers in Tsjechoslowakij hun rechten op het onroerend goed en op landbouwgrond kwijtraakten. Bovendien werd hun staatsburgerschap ingetrokken.

Benes handelde in opdracht van de door de communisten gedomineerde regering. Uitgangspunt vormde het akkoord dat de leiders van de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en de Sovjet-Unie - Harry Truman, Winston Churchill en Jozef Stalin - in Potsdam hadden bereikt. Daarbij werd de uitzetting van Duitsers uit Tsjechoslowakije, Polen en Hongarije gebillijkt.

De Benesdecreten leidden tot een massale uittocht van Duitsers naar Duitsland - met name Beieren - en Oostenrijk. De exodus ging gepaard met geweld van Tsjechische zijde, waardoor duizenden mensen het leven verloren.

De verdrevenen hebben zich georganiseerd in de Sudetendeutsche Landsmannschaft (SL), gevestigd in München. Maar hoezeer de Landmannschaft ook het onrecht van 1945 in herinnering blijft houden, aanspraken op het voormalige eigendom of zelfs schadeclaims behoren niet tot het repertoire.

Klaus vreest dat het Handvest van grondrechten, dat aangehecht is aan het Verdrag van Lissabon, de Sudetenduitsers alsnog de gelegenheid geeft hun gram te halen. Juristen, ook in Tsjechië, noemen die angst ongegrond. Het Verdrag van Lissabon heeft geen terugwerkende kracht.

Zij wijzen er bovendien op dat Tsjechië nu al gebonden is aan het handvest en dat dit tot nu toe ook niet geleid heeft tot teruggaven of schadevergoedingen voor Sudetenduitsers. (HET PAROOL)