Obama zet raketschild in de ijskast

17-09-09 15:31 uur

De raketschildplannen van Obama's voorganger George Bush vormden een belangrijk punt van wrijving in de betrekkingen tussen de VS en Rusland. Foto EPA

PRAAG - De Amerikaanse president Barack Obama zet de plannen voor een raketschild in Europa in de ijskast. De Tsjechische premier Jan Fischer zegt dat Obama hem dit telefonisch heeft meegedeeld. Polen, waar ook onderdelen van het raketschild zouden worden opgesteld, is volgens Fischer op dezelfde manier ingelicht.

Fischer zei dat Obama hem verzekerd heeft dat de 'strategische samenwerking' tussen de Tsjechische Republiek en de Verenigde Staten overeind blijft en dat Washington de Tsjechen tot de kring van naaste bondgenoten rekent.

Polen wacht met een reactie op een officiële bekendmaking uit Washington.

De nieuwe secretaris-generaal van de NAVO Anders Fogh Rasmussen ziet de beslissing als 'een positieve stap'. Hij acht de kans nu groter dat Rusland nauwer met de VS wil samenwerken in het geschil over het nucleaire programma van Iran.

De raketschildplannen van Obama's voorganger George Bush vormden een belangrijk punt van wrijving in de betrekkingen tussen de VS en Rusland.

Konstantin Kosatsjov, hoofd van de commissie buitenlandse zaken van de Russische Staatsdoema, zei dat uit de 'weldoordachte' beslissing van Obama begrip blijkt dat 'een veiligheidsmaatregel niet geheel op basis van één land kan worden gebouwd'. ''Nu kunnen we praten over herstel van het strategisch partnerschap tussen Rusland en de Verenigde Staten', zei hij.

Het Amerikaanse ministerie van defensie zei donderdag dat de regering-Obama besloten heeft tot een 'belangrijke aanpassing' van het Europese raketverdedigingsplan. Deze wijziging moet leiden tot een betere bescherming van Amerikaanse strijdkrachten en bondgenoten in Europa tegen Iraanse raketaanvallen, zei Pentagon-woordvoerder Geoff Morrell. Volgens het Pentagon komt de wijziging voor een deel doordat de VS meent dat Iran minder gefocust is op het ontwikkelen van het soort langeafstandsraket waar het oorspronkelijke systeem voor bedoeld was.

Fischer zei dat de VS de kans op een aanval met korte- tot middellangeafstandsraketten nu groter acht dan een aanval met langeafstandsraketten en dat de beslissing van Obama daarop is gebaseerd.

In Washington geven minister van defensie Robert Gates en generaal James Cartwright later donderdag een persconferentie over de raketschildplannen.

Het plan van Bush voorzag in de opstelling van tien onderscheppingsraketten in Polen, aangestuurd door een radarsysteem in Tsjechië. Het schild zou bescherming moeten bieden tegen een raketaanval door Iran of een ander losgeslagen land in het Midden-Oosten, maar Rusland zag er een bedreiging in van zijn eigen strategische afschrikkingsmacht.

Volgens Aleksej Arbatov van het Centrum voor Internationale Veiligheid van de Russische Academie van Wetenschappen geeft de VS op het punt van het raketschild toe om meer medewerking van Rusland te krijgen ten aanzien van Iran.

Afzien van het raketschild heeft ook gevolgen voor de relatie tussen de VS en Oost-Europa. Jan Vadim, parlementslid van de conservatieve Democratische Burgerpartij, zei dat het 'moeilijk voor te stellen is hoe unfair het zou zijn' als Obama in dit stadium de plannen de nek omdraait. ''Als de regering ons in de toekomst nog eens met een verzoek benadert, zal ik sterk tegen zijn.''

In Tsjechië stond de regering achter de plannen, maar leefde er veel verzet tegen bij de bevolking. Critici zeggen dat Tsjechië zichzelf tot doelwit van terroristen zou maken als het met de plannen akkoord gaat.

Jaroslaw Gowin van de Poolse regeringspartij Burgerplatform noemde het schrappen van het raketschild 'jammer'. ''Maar misschien biedt de VS een alternatief aan'', zei hij. (AP)