Turkse reisbureaus vaak failliet

05-08-09 12:03 uur

Eerder deze zomer lieten de Turkijespecialisten Golden Tours en Tourplan hun klanten al in de steek. Foto ANP

AMSTERDAM - Verkopers van reizen naar Turkije staan lelijk te kijk na wéér een faillissement. SGR-directeur Piet Hein Debets denkt er het zijne van. Dit seizoen is de SGR, de Stichting Garantiefonds Reisgelden, al zo'n zes miljoen kwijt aan gedupeerde klanten van in Turkije gespecialiseerde reisbureaus - schadeloos stellen en thuisbrengen. ''Ik denk wel patronen te herkennen, zo langzamerhand,'' zegt Debets.

Gisteren kon het in Slotervaart gevestigde BeachHolidays niet meer aan zijn verplichtingen voldoen. Het gaat om ruim twee miljoen euro. Eerder deze zomer lieten de Tur-
kijespecialisten Golden Tours en Tourplan hun klanten al in de steek.

''Maar veel verder dan dat het opmerkelijk is, kom ik niet,'' zegt Debets. Een mogelijkheid is dat de reisaanbieders slechte ondernemers zijn en te veel vliegtuigstoelen hebben gekocht. Dat gebeurt in het voorjaar, ineens voor de hele zomer. ''Ik heb soms het idee dat te hoge garantiecontracten zijn afgesloten.''

''Maar het zou ook kunnen dat het fakecontracten zijn.'' De SGR wordt in dat geval om de tuin geleid door nepovereenkomsten met tussenpersonen in Turkije te overleggen. Het geld voor de geboekte reizen verdwijnt en SGR mag voor de schade opdraaien. Bewijzen kan Debets dat niet, maar hij wil de mogelijkheid van fraude ook niet uitsluiten. Merkwaardig is dat de bedrijven failliet gaan op het hoogtepunt van de zomer, als juist alle reizen betaald zijn en de kas van de touroperator vol zou moeten zitten. Na de herfst wordt het stil, dat is het natuurlijke moment voor reisorganisaties om niet meer aan hun verplichtingen te kunnen voldoen.

Toen Debets zich gisteren vergeefs meldde aan de Johan Huizingalaan voor de boekhouding van BeachHolidays, werd hij ontvangen door enkele op hetzelfde adres gevestigde reisorganisaties, stuk voor stuk Turkijespecialisten. Hij wil niet ingaan op de mogelijkheid dat die bedrijven ook betrokken zijn. Wel had hij de indruk dat 'de zaken binnen het pand redelijk door elkaar heen liepen' en 'in goed onderling overleg' functioneerden. Bij de kamer van koophandel zijn de andere reisorganisaties - met namen als Onur Airbrokers, Komfortours en Komfly - onder een andere eigenaar geregistreerd.

Opmerkelijk is dat hun telefoon soms wordt beantwoord door een antwoordapparaat van BeachHolidays. Een medewerker van Komfortours kan dat niet verklaren. Volgens hem is er 'geen enkele band'. Wel is hij geschrokken van de 'tien passagiers' van BeachHolidays die verhaal kwamen halen. De politie heeft de rust moeten herstellen. Maandag was alles nog 'oké' bij
BeachHolidays en waren de 'zeven à acht medewerkers' nog op hun post, zegt hij nog wel. En ja, bij Komfortours lopen de zaken goed.

Voor SGR is de schade tot dusver goed op te vangen. Het is nog niet nodig van reisorganisaties extra contributie te vragen. ''Maar het is pas begin augustus. Het moet niet nog meer worden,'' zegt Debets. Voor grote reisorganisaties als Oad en D-reizen is de maat intussen vol. Zij menen dat SGR strengere eisen moet stellen.

Maar volgens Debets schort het niet aan controle. Een 'aantal keren per jaar' worden deelnemers uitgesloten. Alle touroperators en reisbureaus moeten jaarlijks de stukken overleggen, mét accountantsverklaring. ''Als wij twijfels hebben, gaan we doorvragen en brengen we tussentijdse bezoeken. Er zijn bedrijven, met name Turkijespecialisten, waar ik wekelijks een bezoek heb gebracht.''
''Maar ik kan niet discrimineren. We zijn monopolist en reisorganisaties zijn verplicht consumenten te vrijwaren. Het eigen vermogen moet volgens onze regels tenminste twintig procent van de omzet zijn. Ik kan niet zeggen: u heeft een Turkse naam of u heeft een snor, uw vermogen moet vijftig procent zijn.'' (BART VAN ZOELEN)

Wat lege planken, verder is alles weg
De boekhouding was verdwenen en met een laf mailtje meldde BeachHolidays zijn betalingsproblemen. ''Toen ben ik buitengewoon boos geworden,'' zegt SGR-directeur Piet Hein Debets. ''Zo kan ik niet doen wat ik moet doen, namelijk mensen helpen.'' In de nacht van maandag op dinsdag bereikten Debets al geruchten over Tourmax en Turkijeticket, de twee namen waaronder touroperator BeachHolidays handelde. In Turkije begonnen klanten zich zorgen te maken over de terugreis.

Maar Debets kon pas iets doen toen het mailtje kwam. ''Opmerkelijk dat het bedrijf niet eens meer het lef had rechtstreeks contact met ons op te nemen.'' De eigenaar verbleef intussen ergens in Turkije.

En dan ontbrak in het kantoor aan de Johan Huizingalaan ook nog het personeel en de boekhouding. Zes of zeven lege boekenplanken was alles wat hij daar aantrof. Hij heeft aangifte gedaan van verduistering, bedrieglijke bankbreuk en oplichting'.

Terwijl die boekhouding voor SGR broodnodig is. Alleen zo kan het fonds de pakweg achtduizend gedupeerden opvangen. Voor vijfhonderd reizigers zat de vakantie er inmiddels op en hun terugreis naar Nederland dreigde in het water te vallen. SGR moest dus snel aan de bak. Inmiddels zijn de eerste in Nederland terug. Voor nog eens vijftienhonderd passagiers is de vakantie halverwege en moet in allerijl een terugreis worden geboekt. Daarvoor kan SGR vaak nog 'dezelfde stoelen' boeken in het vliegtuig. Maar nu nog niet. ''Wie over een week terugkomt, moet vooral nog even blijven genieten.''

Zijn medewerkers verschaften zich intussen 'via via' (''hoe zal ik maar niet vertellen'') toegang tot de computer van Tourmax. Omdat het een 'internetbedrijf pur sang' betreft, had SGR vanaf dat moment de beschikking over alle mailadressen van de 5816 klanten die nog in Nederland waren. Die kunnen binnen twee tot drie dagen hun geld terugkrijgen.

Voor de afhandeling zijn uitzendkrachten ingeschakeld. ''Iedereen kent ons, maar we zijn eigenlijk maar een kleine organisatie.'' Bij SGR werken maar zes mensen, van wie er één op vakantie is en één langdurig ziek. Dat wordt waarschijnlijk dit weekend doorwerken, sipt Debets, ''En ik denk dat ik vanavond om elf uur pas naar huis kan. Wij gaan later nog wel een keer op vakantie.''