Snelheid telling zeer verdacht

16-06-09 11:38 uur

CAÏRO - Hoe tel je binnen een paar uur bijna veertig miljoen met de hand ingevulde stembiljetten? Dat is de kernvraag na de Iraanse presidentsverkiezingen. De snelheid van de telling en het gebrek aan gewoonlijk door de autoriteiten vermelde bijzonderheden verbazen zowel Irankenners als mensen die overal in de wereld verkiezingen volgen.

President Mahmoed Ahmadinejad was de winnaar en Irans Opperste Leider erkende aanvankelijk zijn zege. Maar gisteren gelastte hij toch een onderzoek naar mogelijke fraude. Mir Hoessein Moesavi, Ahmadinejads liberale uitdager, eist dat de uitslag wordt geannuleerd. Een krant die Moesavi steunt, Kalemeh Sabc, Het Groene Woord, beweert dat meer dan tien miljoen stemmen niet zijn geteld.

Volgens Moesavi gingen bovendien veel stembureaus eerder dicht dan de afgesproken tijd, hoewel buiten nog rijen mensen stonden te wachten. Vertegenwoordigers van Moesavi's campagne werden bij stembureaus weggehouden, in strijd met de regels die gebieden dat vertegenwoordigers van elke kandidaat aanwezig mogen zijn bij de telling. Moesavi's aanhangers reppen over intimidatie door de veiligheidsdiensten rond stembureaus.

Andere, minder partijdige, waarnemers merken op dat in elke etappe van het telproces de door het ministerie van Binnenlandse Zaken verstrekte resultaten Ahmadinejad een grote voorsprong gaven op Moesavi. In veel gevallen kreeg de president twee maal zoveel stemmen.

Dat was opmerkelijk, omdat de eerste resultaten werden gemeld uit de grote steden waar Moesavi veel populairder is dan Ahmadinejad, wiens aanhang vooral op het platteland woont.

Volgens Moesavi's aanhangers was in afgelegen provincies als Fars en Oost-Azerbeidzjan een groot tekort aan stembiljetten. Uitgerekend daar waren successen voorspeld voor Moesavi, die afkomstig is uit de Azeriminderheid.

Moesavi sprak van 'sabotage' in deze regio's. Kort voor de verkiezingen had hij nog gezien dat er voldoende stembiljetten waren, op de dag zelf waren die plotseling spoorloos. Volgens de officiële uitslagen heeft Ahmadinejad in Oost-Azerbeidzjan gewonnen.

De definitieve uitslag geeft Ahmadinejad 62,6 procent van de stemmen, Moesavi 33,75 procent, een enorme overwinning in een race die spannend leek te worden.

De uitslag weerspreekt ook de verwachtingen dat de hoge opkomst, 85 procent van de 46,2 miljoen kiesgerechtigden, in het voordeel zou zijn van Moesavi. Ongeveer een derde van de kiezers is jonger dan dertig jaar en juist bij hen is Moesavi uiterst populair. De Duitse Iranexpert Konstantin Kosten gelooft wel dat het mogelijk is dat Ahmadinejad vijftig procent van de stemmen kreeg. Maar de enorme marge verraste ook hem.

Anderen zijn minder diplomatiek. Volgens hen ontbreekt het in Iran aan een open kiesstelsel dat een eerlijk verloop moet garanderen. Internationale waarnemers zijn niet welkom, vrijdag waren in stembureaus alleen vertegenwoordigers present namens het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Raad der Wachters, het uit twaalf wijzen bestaande orgaan dat nauw is verbonden aan de Opperste Leider, ayatollah Ali Khamenei.

Volgens Michael Meyer-Resende van de in Berlijn gevestigde organisatie Democracy Reporting International is voor een doeltreffende controle nodig dat elk stembureau onpartijdige waarnemers toelaat. Afwezigheid van die garantie is zeker in Iran een recept voor fraude.

Eén van de belangrijkste vragen is hoe 39,2 miljoen stembiljetten met de hand geteld en de definitieve resultaten gemeld konden worden in iets meer dan twaalf uur. Bij eerdere verkiezingen in Iran was tweemaal zoveel tijd nodig.

Een nieuw computersysteem kan in steden hebben bijgedragen tot een snelle telling, maar op het platteland is moderne apparatuur niet voorhanden. Toch moeten ook daar biljetten met de hand worden geteld voordat ze in een computer worden ingevoerd en naar het ministerie in Teheran gestuurd.

Anderhalf uur nadat de stembureaus waren gesloten, gaf het ministerie al de uitslag op basis van vijf miljoen getelde stemmen. Daarna kwamen er per uur vijf miljoen stemmen bij. Binnen de kortste keren stond Ahmadinejads triomf vast. ''Snel, zeer snel,'' aldus een sceptische verkiezingsexpert uit de VS. (AP)