Dictator Wit-Rusland schoffeert Moskou

15-06-09 11:34 uur

De betrekkingen verslechterden na het aantreden van president Vladimir Poetin in 2000, die andere denkbeelden had over de fusie dan Loekasjenko. Foto GPD/Gerald Herbert

MOSKOU - De Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko was ooit een trouwe bondgenoot van Rusland. Nu beticht hij Moskou van 'pogingen Wit-Rusland op de knieën te dwingen'. Ook is Rusland volgens Loekasjenko uit op 'de vernietiging van Wit-Ruslands soevereiniteit'.

Hij meed daarom gisteren de top in Moskou van leiders van voormalige Sovjetrepublieken. Daar werd een overeenkomst ondertekend die voorziet in de oprichting van een snellereactiemacht die moet ingrijpen tegen smokkel, terrorisme, drugshandel en regionale conflicten.

Behalve Wit-Rusland weigerde Oezbekistan zich aan te sluiten bij de Verdragsorganisatie voor Collectieve Veiligheid. De overeenkomst werd wel ondertekend door vertegenwoordigers van Armenië, Kazachstan, Kirgizië en Tadzjikistan. Maar de weigering van Loekasjenko wierp een schaduw over de top, al zal Rusland niet hebben verwacht dat Loekasjenko zou komen.

De laatste tijd is de verhouding erg verslechterd, met als voorlopig dieptepunt het Russisch verbod op de invoer van melk en zuivelproducten uit Wit-Rusland, met het argument dat zij niet voldoen aan de in Rusland geldende maatstaven voor kwaliteit en hygiëne. Bijna de volledige Wit-Russische zuivelexport gaat naar Rusland, dus de strafmaatregelen kwamen in Minsk hard aan.

Eerder al had Rusland zijn tarieven voor energieleveranties aan Wit-Rusland verhoogd, met als gevolg een ruzie die veel lijkt op de nu en dan oplaaiende 'gasoorlogen' tussen Rusland en Oekraïne. Medvedev waarschuwde Loekasjenko gisteren dat hij moet ophouden met die 'melkhysterie'. ''Ik herinner hem eraan dat Rusland een erg belangrijke markt voor Wit-Rusland is,'' zei de president in een nauwelijks verkapt dreigement Wit-Ruslands export nog harder te treffen.

En dat terwijl Loekasjenko in het midden van de jaren negentig nog had geijverd voor een fusie met Rusland. Loekasjenko, die Wit-Rusland al sinds 1994 met harde hand bestuurt, hoopte volgens kenners ooit zelf de leider te worden van het nieuwe land. Rusland gold lang als de beschermer van de inmiddels 54-jarige Loekasjenko, in zijn jonge jaren de directeur van een collectief landbouwbedrijf en een communist van de oude stempel.

De betrekkingen verslechterden na het aantreden van president Vladimir Poetin in 2000, die andere denkbeelden had over de fusie dan Loekasjenko. Deze bestuurder van een land met zo'n tien miljoen inwoners moest zijn plaats weten en niet de illusie koesteren ooit de leider te kunnen worden van de unie met het immense Rusland.

Loekasjenko zei onlangs dat Poetin van Wit-Rusland 'een provincie' wilde maken. Dan zou wel eens 'een tweede Tsjetsjenië' kunnen ontstaan, voorspelde Loekasjenko.

Moskou was woedend toen hij vorig jaar weigerde de onafhankelijkheid te erkennen van de twee enclaves in Georgië die door het Russische leger werden veroverd. Loekasjenko geldt als 'de laatste dictator van Europa', maar heeft de laatste maanden de teugels laten vieren in de hoop dat hij met succes kan aankloppen bij het Westen. (AP)