'Tanja Nijmeijer is gewoon een terrorist'

10-06-09 11:45 uur

De Nederlandse guerrillastrijder Tanja Nijmeijer op een video. Foto GPD

'Wat doet zij hier?'' Dat was het eerste wat Marc Gonsalves dacht toen hij Tanja Nijmeijer in 2003 zag. Ze was 'zeer aantrekkelijk' - sluik, bruin haar, een blanke, lichtelijk zongebrande huid, hoge jukbeenderen - haar camouflagebroek leek op maat gemaakt en ze droeg een modieus naveltruitje. ''Ze viel totaal uit de toon.''

Gonsalves zat al bijna een half jaar vast in de jungle. Hij was als militair aannemer betrokken bij het in kaart brengen van de cocaïnevelden van de Farc. In februari 2003 crashte hij met een vliegtuig midden in Farc-gebied. De Colombiaanse opstandelingen vermoordden de Amerikaanse piloot en een Colombiaanse medepassagier. Gonsalves en twee collega's werden als gijzelaar meegenomen.

De ontmoeting met Nijmeijer vond plaats toen de Farc een teken van leven naar buiten wilde brengen. De Nederlandse maakte deel uit van een groep van dertig tot veertig guerrilla's, onder wie Jorge Briceno, alias Mono Jojoy, een van de leiders van de beweging die onder andere verantwoordelijk is voor de lucratieve cocaïnehandel. ''De groep van Nijmeijer was gedisciplineerd, beter onderhouden en oogde meer als een leger dan de guerrilla's die ons in de jungle bewaakten,'' zegt Gonsalves.

''Onze bewakers waren veelal straatarme, door de Farc geronselde jongeren die niet konden lezen of schrijven. Wij waren gijzelaars, zij waren slaven. Op vluchten stond de doodstraf. De enige uitweg was zelfmoord. Een van onze bewakers heeft zich een kogel door zijn hoofd geschoten.''

Er zijn recent videobeelden naar buiten gekomen waarop Nijmeijer optrad als tolk tijdens de ontmoeting met Gonsalves en zijn collega's, maar dat was niet haar oorspronkelijke rol. Pas toen de Colombiaanse tolk fouten maakte, sprong de Nederlandse op verzoek van de Amerikanen te hulp. ''Nijmeijer behoorde tot de entourage van de guerrillaleider Mono Jojoy, een zeer gewelddadige man. Ik kan me herinneren hoe een gijzelaar op zijn bevel werd geëxecuteerd.''

Gonsalves kwam er snel achter dat Nijmeijer geen problemen had met het uiterst gewelddadige optreden van de FARC. ''Komen we hier ooit nog levend uit?'' vroeg de Amerikaan toen hij Nijmeijer buiten een sigaret zag roken.

''Ze nam een trekje van haar sigaret en lachte. 'Dat hangt er van af wat jullie troepen gaan doen,' zei ze. 'Als ze jullie proberen te bevrijden, zullen wij jullie executeren. Dat is onlangs ook met andere gijzelaars gebeurd.' Ik was geschokt, maar ze vond dit prettig om tegen mij te vertellen. Ze zei niet dat ze zelf betrokken was bij de moordpartijen, maar direct of indirect heeft ze bloed aan haar handen.''

Gonsalves vindt het nog steeds onbegrijpelijk dat een goed opgeleide Nederlandse zich kan aansluiten bij een organisatie die zich schuldig maakt aan ontvoeringen, aanslagen, drugshandel en moordpartijen. ''Zij zou beter moeten weten. Maar mensen hoger in de organisatie raken verslaafd aan de macht. De gewone guerrilla's doen alles voor hen. Ik ben een voorstander van amnestie voor de doorsnee guerrilla, maar Tanja Nijmeijer komt daar niet voor in aanmerking. Zij heeft meer op haar geweten.''

Gonsalves spreekt sinds zijn bevrijding in 2008 veel over zijn ervaring om mensen bewust te maken van de ware aard van de Farc. ''Het maakt me ontzettend boos dat er in een land als Nederland nog geld wordt geworven voor de Farc. Er zijn zelfs shirts met foto's van Nijmeijer in omloop. Ongelooflijk. Ze is een terrorist. Mensen die geld geven, betalen voor de kettingen en sloten waarmee onschuldige mensen nu nog worden vastgehouden.'' (HET PAROOL)