Lula's Brazilië verslaat Chávez

17-04-09 11:22 uur

Het ooit bedeesd opererende Brazilië drukt steeds meer zijn stempel op Zuid-Amerika. De gematigde president Lula oogst er nu meer bewondering dan de radicaal-linkse Venezolaan Hugo Chávez.

Mauricio Funes, de aanstaande president van El Salvador, kreeg onlangs een keuze voorgelegd.

Tot welk linkse kamp behoort hij: het pragmatische van de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva of het radicale van de Venezolaan Hugo Chávez?
Funes gaf geen antwoord. Maar zijn eerste reis na zijn verkiezingszege voerde hem naar Brazilië, niet naar Venezuela.

Columnist Moíses Naím omschreef de tweedeling in links Latijns-Amerika als 'de as-Lula' en
'de as-Hugo'. Chávez was in 1998 de eerste gekozen president van wat 'de linkse golf' ging heten. Lula volgde in 2002. Beiden zijn van bescheiden afkomst en hebben een socialistische inslag en internationale ambities. Maar waar de latere militair Chávez van een dorpsgenoot lessen kreeg in het communisme, genoot de latere bankwerker Lula een veel gematigder opleiding binnen de vakbond.

De Britse premier Gordon Brown verklapte onlangs wat Lula hem had verteld over zijn politieke traject: ''Toen ik vakbondsleider was, gaf ik de overheid de schuld. Toen ik oppositieleider werd, gaf ik de overheid de schuld. Toen ik zelf de overheid werd, gaf ik Europa en Amerika de schuld.''

Hoewel dat een karikatuur is van Lula's politiek, heeft hij na zijn overgang van vakbond naar het regeringspluche sommige aanhangers teleurgesteld. Lula is net zo'n voorstander van vrije handel gebleken als zijn voorgangers. Ook ondersteunt hij de allerarmsten.

Het heeft hem populairder gemaakt dan menige popster. Volgens een recente peiling steunt tachtig procent van de Brazilianen hem.

Lula is als succesvolle president van de tiende economie ter wereld een natuurlijke leider van ontwikkelingslanden geworden, ook omdat hij zich op het wereldtoneel nadrukkelijk opwerpt als pleitbezorger van eerlijker handelsverhoudingen.

In de eigen regio nam Brazilië het initiatief tot de oprichting van de Unie van Zuid-Amerikaanse staten (Unasur) en samenwerking op het gebied van defensie. Onlangs organiseerde Lula een top voor Amerikaanse landen, zonder de VS uit te nodigen, ter onderstreping van zijn onafhankelijke positie.

Daarnaast lobbyt Brazilië voor een permanente zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en heeft het zich kandidaat gesteld voor de Olympische Spelen van 2016. De olievoorraden die onlangs voor de kust werden ontdekt, deden de status van Brazilië als gigant in wording nog meer groeien.

Als de leiders van alle 34 Amerikaanse staten (behalve Cuba) vandaag bijeenkomen op Trinidad en Tobago, is Lula de enige die niet hoeft te proberen bij de Amerikaanse president Obama in het gevlei te komen. Brazilië is onder Lula geworden wat het al zolang ambieert: de natuurlijke springplank voor de VS tot Latijns-Amerika.

Braziliaanse kranten meldden vorige week dat zelfs Cuba zich tot Lula heeft gericht om het eiland op Trinidad te vertegenwoordigen. ''De Cubaanse regering wil geen problemen en doet een beroep op het morele leiderschap van Brazilië,'' aldus de krant Folha de São Paulo.

Dat is opmerkelijk, omdat Chávez vanwege zijn anti-Amerikaanse houding de natuurlijke opvolger van Fidel Castro is in Latijns-Amerika. Chávez heeft met zijn kostbare 'oliediplomatie' veel landen economisch overeind gehouden en zich verzekerd van hun vriendschap.

Maar de olieprijs is gedaald en de Venezolaanse schatkist raakt nu langzaam leeg. De verzoenende buitenlandse politiek van Obama maakt dat Chávez' anti-Amerikanisme bovendien steeds minder Latijns-Amerikanen aanspreekt. (ROBERT-JAN FRIELE)