Verademing in Europa om einde van Bushtijdperk

06-04-09 10:51 uur

President Barack Obama heeft in de week van drie internationale toppen met succes zijn debuut op het wereldtoneel gemaakt.

De Afghanistantop van tachtig landen dinsdag in Den Haag, de G20 donderdag in Londen, de Navo-top zaterdag in Straatsburg, en het EU-VS-beraad gisteren in Praag. De wereldleiders rolden van de ene top in de andere.

Grote veranderingen heeft al dat overleg niet teweeggebracht. De financiële crisis is allerminst opgelost, de oorlog in Afghanistan is nog even uitzichtloos en Noord-Korea heeft nog altijd lak aan iedereen.

Maar er lijkt toch iets te zijn ontstaan wat de Amerikanen buzz noemen, een ondefinieerbaar gevoel van opwinding dat er iets belangrijks staat te gebeuren. Misschien was week 14 van 2009 het begin van 'iets'. Nooit eerder zaten de belangrijkste wereldleiders in zo'n korte tijd zo vaak met elkaar om tafel. De kredietcrisis lijkt een gemeenschappelijke vijand te hebben gecreëerd die hen in elkaars armen heeft gedreven. Er is een groeiend gevoel dat de problemen alleen samen kunnen worden aangepakt.

En dan is er Barack Obama, de menselijke adrenalinespuit voor het internationale verkeer. Zijn eerste buitenlandse optreden heeft niet alleen honderdduizenden Europeanen begeesterd, maar overduidelijk ook zijn collega-leiders.

Hij is de eerste Amerikaanse president in lange tijd die er niet op voorhand van uitgaat dat wat goed is voor Amerika per definitie ook goed is voor de rest van de wereld, die dat voorbeeld maar dient te volgen.

Hij ziet - mede door de in de VS veroorzaakte kredietcrisis - de grenzen van de Amerikaanse macht. In Straatsburg zei hij naar Europa gekomen te zijn 'om te leren, te luisteren, en...' - en toen hield hij even in - '...om te leiden'.

Het gaat misschien te ver om, zoals de Britse premier Gordon Brown deed, te spreken van 'een nieuwe wereldorde', maar er waait met Obama in elk geval een nieuwe, frisse wind door de internationale verhoudingen. Hij dicteert niet, zoals zijn voorganger, maar overtuigt. Hij trad zelfs twee maal op als bemiddelaar: eerst tussen Frankrijk en China in een ruzie over de aanpak van belastingparadijzen en vervolgens in het conflict met Turkije over de benoeming van de nieuwe Navo-baas Rasmussen.

In beide gevallen boekte hij direct resultaat. En hij deed dat bovendien met een gemak en vanzelfsprekendheid alsof hij al jaren op het internationale toneel rondloopt. ''Hij laat iedereen in zijn waarde,'' zei een diplomaat in Straatsburg. Een verademing na acht jaar hardball vanuit Washington.

Zelfs Dmitri Medvedev was enthousiast na zijn eerste ontmoeting met zijn Amerikaanse collega. De goodwill die Obama in korte tijd heeft opgebouwd is zo groot, dat zelfs een illusoir voorstel als dat voor een kernwapenvrije wereld niet werd weggelachen. ''Zou het dan toch...?''Maar Europa mag zich niet door zijn bewondering voor Obama in slaap laten sussen. Hij had immers ook harde eisen voor zijn nieuwe vrienden: meer stimulering van de economie, meer troepen naar Afghanistan. Een afwijzing daarvan wordt allerminst op prijs gesteld.

Als Europa het laat afweten, is het nog maar de vraag hoelang Obama zal blijven 'leren en luisteren'. Het wordt dan interessant om te merken waar de houdbaarheidsdatum van de Europese bewondering voor de man in het Witte Huis ligt. (HANS DE BRUIJN)