Turkije zwicht en aanvaardt toch Rasmussen

06-04-09 10:49 uur

Turkije heeft zich hevig verzet tegen de benoeming van de Deen Anders Fogh Rasmussen als de nieuwe Navo-topman. Pas na ingrijpen van president Barack Obama gingen de Turken overstag.

President Abdullah Gül en premier Tayyip Erdogan waren op de Navo-top in Straatsburg principieel: Rasmussen was ongeschikt, omdat hij de islamitische wereld had gekwetst door in 2005 geen excuses aan te bieden voor de in Deense kranten verschenen cartoons van de profeet Mohammed. Hoe kon zo iemand geloofwaardig zijn in bijvoorbeeld Afghanistan, waar de Navo zo'n belangrijke rol speelt?

Nee, Turkije zou de Deen nóóit als opvolger van Jaap de Hoop Scheffer accepteren, lieten Gül en Erdogan weten. Een veto dreigde. Maar uiteindelijk bleken de Turkse principiële bezwaren niet zó zwaar te wegen, dat zij niet met een staaltje ordinaire diplomatieke koehandel terzijde konden worden geschoven. Met dank aan Barack Obama, die de Turken over de streep trok.

Zonder diplomatieke ervaring wendde hij de dreigende crisis af, want de andere 27 lidstaten stonden eensgezind achter Rasmussen. Zij vonden het onacceptabel dat de Navo - die toch op de bres staat voor de vrijheid, óók die van meningsuiting - zou zwichten voor mensen die die vrijheid aan banden willen leggen. Het zou de deur openzetten voor nog méér chantage. 'Laten we ons door de islamitische wereld de wet voorschrijven?' zo werd gevraagd.

Obama, voor wie dit werk toch nieuw is, trad op alsof hij nooit anders gedaan heeft. Eerst nam de Amerikaanse president zaterdagmorgen zijn Turkse collega apart en zette hem onder druk. Vervolgens riep hij Rasmussen erbij en gooiden de drie het op een akkoordje. Rasmussen benoemd, Gül tevreden en Obama zijn eerste 'succes'.

Waar Turkije voor door de knieën ging? De Navo krijgt een nieuwe functionaris - een Turk natuurlijk - die de contacten met de islamitische wereld gaat onderhouden.

Hij wordt assistent-secretaris-generaal, een ambtelijke en geen politieke functie, waarvan de Navo er al zeven heeft. Ook krijgen wat meer Turkse generaals baantjes in de alliantie.

Obama riep gisteren de EU op Turkije als lid toe te laten, iets wat door de Franse president Nicolas Sarkozy direct werd verworpen. Rasmussen beloofde op zijn beurt zijn best te zullen doen om de relaties van de Navo met de islamitische wereld te verbeteren. Vandaag is hij al met Obama naar Istanboel gereisd voor een internationale conferentie over de relaties tussen religies.

En hij zal een onderzoek instellen naar de Koerdische radiozender ROJ, die vanuit Kopenhagen uitzendt. Volgens Ankara is het een steunpilaar van de terroristische PKK-beweging, maar Rasmussen wil daar eerst bewijzen voor zien. (HANS DE BRUIJN)