Balkenende: Kamer vrij naar Irak te graven

05-02-09 11:22 uur

Een meerderheid van de Tweede Kamer stemt in met het voorstel om een onafhankelijke commissie onderzoek te laten doen naar besluitvorming over de inval in Irak in 2003. Dat bleek woensdag tijdens het Irakdebat. ANP Photo

DEN HAAG - Het kabinet zal een parlementair onderzoek naar de steun van Nederland voor de oorlog tegen Irak niet in de weg staan. Als het rapport van de onafhankelijke onderzoekscommissie onder leiding van oud-president Willibrord Davids van de Hoge Raad teleurstelt, staat het de Tweede Kamer vrij om zelf verder te graven naar de waarheid.

''Het is aan het parlement en de fracties om straks te bepalen hoe ze met de conclusies van de commissie omgaan. Dat wordt niet belemmerd door een afspraak,'' gaf minister-president Jan Peter Balkenende gisteren aan tijdens het debat over de instelling van de commissie-Davids.

Dat was een opmerkelijke uitkomst, want tot deze week wilde het kabinet niets weten van een onderzoek. Veertien Irakdebatten op rij had Balkenende, met de steun van een meerderheid van de Kamer, de boot weten af te houden. Het was de premier zelf die maandag de ban brak door de komst van een onafhankelijke onderzoekscommissie aan te kondigen, daarmee een streep halend door een harde afspraak tijdens de kabinetsformatie. Gisteren buitelden alle partijen over elkaar heen om te pleiten voor een zo grondig mogelijk onderzoek naar dit met geheimzinnigheid omgeven dossier.

De PvdA, van meet af aan voorstander van een onderzoek, greep de nieuwe vrijheid met beide handen aan. Fractievoorzitter Mariëtte Hamer noemde de instelling van de commissie-Davids een belangrijke doorbraak en een goede kans op waarheidsvinding, maar voegde er meteen aan toe de mogelijkheid van een vervolgonderzoek in de vorm van een parlementaire enquête niet uit te sluiten. Hamer: ''Ik voel de vrijheid om op basis van het politieke debat te besluiten of het boek dicht kan of dat een volgende stap moet worden gezet. Niemand kan mij dat verbieden.''

Daarmee wees Hamer weinig subtiel Balkenende aan als de man die tot nog toe een onderzoek heeft tegengehouden. De premier verzette zich tegen dat beeld: ''Ik heb nooit iets geblokkeerd. Er was nooit een meerderheid te vinden in dit huis.'' Balkenende verdedigde zijn keuze voor een onderzoekscommissie boven een parlementaire enquête. ''De commissie krijgt ongelimiteerd toegang tot alle stukken. Het is niet ondenkbaar dat mensen tegenover een commissie vrijer spreker dan wanneer zij onder ede door een enquêtecommissie worden gehoord.''

Wat de oppositie betreft, kunnen de voorbereidingen voor een parlementair onderzoek eigenlijk al van start. Het feit dat de commissie-Davids door het kabinet in het leven is geroepen, maakt het eindresultaat volgens de partijen bij voorbaat verdacht. ''Een blamage voor de parlementaire democratie,'' vond Agnes Kant van de SP. Femke Halsema van GroenLinks: ''De commissie is een politieke vlucht naar voren. Een onderzoek of enquête is de koninklijke weg.'' VVD-leider Rutte, tot vorige week nog tegen een onderzoek: ''De schaduw van een parlementaire enquête zal levensgroot boven het werk van de commissie blijven hangen.'' (PATRICK MEERSHOEK)