Hulpverleners voelen zich niet veilig met nieuwjaar

Handen af van onze hulpverleners, luidt de nieuwe campagne van Sire. Meer dan driekwart van het ambulancepersoneel is dit jaar belaagd of zag dat bij een collega gebeuren. Meestal blijft het bij schelden en bedreigingen, maar slaan en schoppen zijn geen uitzondering meer.

Veel hulpverleners houden op oudejaarsavond hun hart vast. Zo ook Caren Barendsen (52) uit Amsterdam. In de vijftien jaar dat zij bij de GGD Amsterdam als ambulanceverpleegkundige werkt, heeft ze al heel wat agressie te verduren gehad. De laatste jaarwisseling was wel het dieptepunt in haar carrière. Ze stond doodsangsten uit toen ze door een stel dronken lieden werd bekogeld met vuurwerk.

'We hadden net een man met een gebroken been op de brancard gelegd en de riemen vastgemaakt. Een groepje opgeschoten jongeren gooide knalvuurwerk onze kant op. We konden nergens naartoe vluchten. Ik kon me tenslotte moeilijk verschuilen achter de ambulance en de patiënt daar op straat laten liggen. Ik ben verantwoordelijk voor zijn veiligheid en welzijn. We hebben de man en onszelf zo snel mogelijk in de ambulance gehesen en zijn er met een vaart vandoor gegaan. Het was vreselijk. Ik heb me nog nooit zo bedreigd gevoeld,' zegt Barendsen.

Cijfers alarmerend
Onderzoek in opdracht van Sire (Stichting Ideële Reclame) dat gisteren is gepresenteerd, bevestigt dat het incident van Barendsen niet op zichzelf staat. In het onderzoek geeft 53 procent van de hulpverleners aan wel eens te hebben blootgestaan aan geweld.

Ook uit cijfers van de overheid blijkt dat hulpverleners dit jaar met een schrikbarende hoeveelheid gewelds- en agressie-incidenten zijn geconfronteerd: 75 procent van de verpleegkundigen, 73 procent van de agenten, 44 procent van de brandweermannen.

Mentaal en fysiek geweld
In veel gevallen komt het met de jaarwisseling neer op gescheld en bedreigingen, zegt Barendsen. Familie of vrienden van een slachtoffer zijn boos omdat in hun ogen de hulpverleners niet snel genoeg handelen. Soms blokkeren feestvierders doelbewust de weg.

Maar ook schoppen, slaan en duwen blijven ambulancepersoneel, agenten en brandweerlieden niet bespaard. Barendsen: 'Bij een vuurwerkslachtoffer werken we met een bepaalde systematiek. We proberen iemand eerst te stabiliseren en we kijken of alle vitale functies nog werken. Dat gaat omstanders vaak te traag. Ze schelden je dan de huid vol: stomme trut, zie je niet hoe erg hij bloedt, ga je werk eens doen.'

Meestal glijdt het gescheld snel van haar schouders af, maar soms kost het haar moeite zich te beheersen. 'Ook al ben ik eraan gewend geraakt wat voor taal mensen kunnen uitslaan, soms komt het hard binnen. Dan moet ik tot tien tellen om niet terug te gillen. Maar agressie met agressie beantwoorden is niet de oplossing.'

Niet durven ingrijpen
Uit het onderzoek van Sire blijkt dat Nederlanders meer dan genoeg hebben van het geweld tegen hulpverleners. Vrijwel iedereen vindt dat hulpverleners ongestoord hun werk moeten doen, maar tegelijkertijd geeft een groot aantal Nederlanders aan niet zelf in te durven grijpen bij geweld tegen hulpverleners. Barendsen snapt wel waarom weinig mensen durven op te staan. 'Een hele groep kan zich tegen je keren. Dat wil je niet meemaken.'

Barendsen juicht de aandacht van Sire voor de hulpverleners toe, maar ze weet niet of het de heersende agressiviteit in de maatschappij kan tegengaan. 'Het is goed om mensen bewust te maken van hun gedrag. Tien jaar geleden ging het er duidelijk anders aan toe. Mensen hadden toen meer respect voor hulpverleners. Waarden en normen zijn vervaagd. Mensen menen tegenwoordig dat ze overal recht op hebben en eisen dat recht op. Dát in combinatie met drank en pillen en het opgaan in een anonieme groep, doen blijkbaar alle emotionele remmingen verdwijnen.'

Door alle negatieve ervaringen wil Barendsen liever niet meer tijdens oudejaarsavond werken. 'Het is niet mijn favoriete nacht. En dat geldt voor veel van mijn collega's.' (Het Parool/Natasja de Groot)