In Memoriam Hans van Mierlo

12-03-10 14:15 uur

Terwijl ik dit schrijf, stroomt het condoleanceregister van D66 vol. Twaalf jaar na zijn vertrek uit de actieve politiek is hij voor velen nog steeds een bron van inspiratie. Inderdaad, een groot man is heengegaan, zoals er maar enkelen in een generatie worden geboren. Hij was een visionair, iemand met vergezichten, charismatisch, bevlogen en een vernieuwer. Het is allemaal waar, en wordt door velen dezer dagen ook gezegd. Maar zijn unieke manier van politiek bedrijven was wellicht zijn grootste kracht. Hij straalde een volstrekte integriteit en eerlijkheid uit en handelde daar ook naar. Democratie betekende voor hem meer dan eens in de vier jaar je stem uitbrengen voor de macht. Democraat zijn betekende voor hem een geesteshouding, een manier van denken en handelen. Macht moet transparant zijn en ook steeds worden gecontroleerd. Ook moet steeds weer worden getoetst of de waarheid van gisteren ook voor morgen geldt. Daarmee maakte hij de politiek voor velen weer geloofwaardig. In deze tijd van negativisme, waarin mensen tegen elkaar worden opgezet, is het herwinnen van democratisch denken wellicht de grootste uitdaging en ook zijn belangrijkste erfenis.

Hij was wars van vermeende zekerheden. Was hij ergens van overtuigd, dan zei hij dat, ongeacht de consequenties. Maar hij dorst ook uit te spreken als hij twijfelde, als hij iets niet wist, ook dan zei hij dat. Alleen sterke persoonlijkheden kennen deze vorm van leiderschap en daarin was hij opnieuw in Nederland volstrekt uniek. Door dat alles boezemde hij als persoon én als politicus zoveel vertrouwen in. Marchanderen met overtuigingen was hem vreemd.

Hij gaf mensen het gevoel dat zij ergens voor leefden, dat hun mening belangrijk was. Daarmee ontstond weer het geloof dat zij op eigen kracht konden vertrouwen, maar tegelijk straalde hij ook sterke betrokkenheid uit. Daarom was zijn boodschap er een van hoop, en niet van angst. Bij dat alles benadrukte hij de noodzaak van vernieuwing en bood uitzicht op nieuwe oplossingen voor nieuwe tijden. Dat was de klaroenstoot van het begin, van 1966 en dat is altijd zo gebleven.
Hans van Mierlo zag de toekomst van ons land vanuit een breder perspectief. Hij geloofde hartstochtelijk in de kracht van Nederland, maar wees er steeds op dat wij verbonden waren met de rest van de wereld en daarom een open cultuur moesten uitdragen. Hij was een overtuigd Europeaan en heeft D66 met dat gedachtegoed doordrenkt. Iedere vorm van bekrompenheid was hem vreemd. In een tijd waarin Nederland de neiging heeft zich te verschuilen achter de dijken, zich af te keren van alles wat 'anders' en dus 'gevaarlijk' is, is dat een essentiële boodschap.

Hans van Mierlo was een warm en waardig mens. Hij zal nog lang bij ons blijven.

Laurens Jan Brinkhorst

Laurens Jan Brinkhorst is D66-coryfee, oud minister van Landbouw en oud-minister van Economische zaken.