Binnenland Bewaar

Amsterdamse stadsvernieuwer vernielt eigen stad

Kunsthistoricus Vincent van Rossem van Bureau Monumenten en Archeologie (BMA).
Kunsthistoricus Vincent van Rossem van Bureau Monumenten en Archeologie (BMA). © UNKNOWN

Kunsthistoricus Vincent van Rossem van Bureau Monumenten en Archeologie (BMA) heeft vrijdagmiddag met zijn oratie de aftrap gegeven voor zijn wetenschappelijk werk als hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Van Rossem, broer van de historicus Maarten van Rossem, beschrijft met de voor de broers kenmerkende hese stem hoe architecten en stedenbouwers zich altijd tot het uiterste inspannen om wijken te slopen. Vaak zonder enig resultaat. De oostelijke binnenstad is volgens hem nu weer een achterbuurt. Ook in de negentiende-eeuwse wijken is alleen maar schade aangericht door de stadsvernieuwing, zonder enige aantoonbare verbetering voor het stedelijk bouwwerk.

Van Rossem ervaart de gevolgen van de schade aan panden en buurten in zijn werk bij BMA. Hij maakt beschrijvingen van oude panden, doet onderzoek en schrijft adviezen bij monumentenaanvragen.

Vier jaar geleden vertrouwde Van Rossem deze krant toe dat hij weliswaar de baan van zijn dromen heeft, maar toch lijdt. ''Mijn leven is vergald door mijn deskundigheid op dit gebied. Ik zie bij elke stap wat er in de stad is vernield. Dan gaat het nog niet eens om sloop, maar om een daklijst.'' Hij stelde dat oorlogsschade erg was, maar dat 'de bejubelde Woningwet van 1901 meer schade aan de oude stad heeft toegebracht dan welke andere ramp dan ook' - onder de kop 'Corporaties vernielen de stad, met sloop en nieuwbouw'.

Als gebaar jegens de machtige woningcorporaties werd hij op non-actief gesteld. Dat leidde tot een golf van protesten, onder andere van Delftse hoogleraren die zich afvroegen of Amsterdam nog een stad van het vrije woord was. Ook de gemeenteraad was boos.

Uit zijn oratie blijkt glashelder dat Van Rossem niet van mening is veranderd. Over de sloop van het Van Eesterenmuseum, bij de recente stadsvernieuwingsplannen in West: ''Hier zijn de stedenbouwkundige idealen van de Moderne Beweging voor het eerst in Amsterdam tot volle ontplooiing gekomen. Toch zijn de huisvesters vastberaden om ook dit harmonische geheel te transformeren tot een typologische en architectonische chaos.'' (TON DAMEN)

Dowload hier de op vrijdag 26 februari om 14.30 uur in de Aula van de Universiteit van Amsterdam door Van Rossem uitgesproken oratie. Het is een tekst en PowerPoint-presentatie (circa 25 MB).