Volgend jaar is het onverminderd crisis

15-09-09 17:49 uur

Wouter Bos presenteert dinsdag het koffertje in de Tweede Kamer. Foto ANP

AMSTERDAM - Nederland heeft zware jaren voor de boeg. Het kabinet hoopt weliswaar dat 2010 het laatste jaar is van de grootste recessie sinds de jaren dertig van de vorige eeuw, maar daarna wacht een flinke beproeving om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Volgend jaar zullen meer bedrijven failliet gaan en loopt het aantal werklozen op tot ruim 600.000. Dat betekent dat er in een op de twaalf huishoudens iemand werkloos is.

De meeste mensen zien daarnaast hun koopkracht licht dalen. De structurele schade aan de begroting is enorm. Zelfs als de economie spoedig weer met ongeveer 2 procent gemiddeld per jaar zou groeien, groeit de schuld nog met 30 miljard euro per jaar. Het begrotingstekort loopt volgend jaar op tot 6,3 procent van het bruto binnenlands product, de schuld tot mogelijk 381 miljard euro.

Crisis
,,De harde waarheid is dat ook Nederland aan het eind van de crisis armer is dan voor de crisis en dat ook wij, net als dat in de huiskamer in Nederland gebeurt als er minder verdiend wordt, dat ook wij de tering naar de nering zullen zetten.''

Dat zei minister Wouter Bos van Financiën dinsdag in de Tweede Kamer. Daarin heeft het kabinet volgens Bos geprobeerd de solidiariteit hoog te houden en daarnaast eerste stappen gezet om ons land voor te bereiden op de moeilijke jaren die volgen na de crisis. ,,Moeilijke keuzes en pijnlijke gevolgen'' zullen dan aan de orde zijn, aldus Bos.

Hij wees erop dat de rekening van de extra investeringen, de extra werkloosheidsuitkeringen, het niet-bezuinigen en de teruggelopen belastinginkomsten ooit betaald moet worden. ''Alles afwentelen op mensen die nu werken of pensioneren zou niet eerlijk zijn'', aldus Bos. ''Alles doorschuiven naar onze kinderen en kleinkinderen evenmin.'' Iedereen zal een bijdrage moeten leveren, stelde Bos.

Volgens Bos zal ooit aan kinderen en kleinkinderen verteld worden dat we tussen 2007 en 2010 ''unieke tijden en gebeurtenissen meemaakten die we nog nooit hadden meegemaakt en die we daarna ook nooit meer meemaakten''. De minister zei te hopen dat later blijkt dat de huidige politici lessen getrokken hebben uit de crisis, ''en de rug ook recht hield toen de druk verflauwde, het grote geld weer lonkte en de neiging om terug te vallen in oude praktijken weer toenam''.

Economisch herstel
De crisis, zo stelt het kabinet in de dinsdag gepresenteerde miljoenennota, bevindt zich in een tussenfase. De storm op de financiële markten lijkt geluwd. De economische krimp is naar verwachting volgend jaar voorbij, maar van groei is nog geen sprake. Het kabinet houdt er bovendien rekening mee dat aanhoudende problemen bij bedrijven en burgers tot een terugval leiden in het economisch herstel.

Ambtenaren moeten de komende maanden op negentien terreinen op zoek naar geld. Een van de varianten die moet worden bekeken is, hoe per terrein 20 procent bezuinigd kan worden. Deze operatie moet tientallen miljarden opleveren om de begroting op langere termijn op orde te brengen.

Volgend jaar kiest het kabinet nog voluit voor investeringen om de economie aan te jagen, samen met lokale overheden ruim 4 miljard euro. Het betekent de uitvoering van de crisismaatregelen waartoe dit voorjaar werd besloten. Dan gaat het om extra geld voor energiebesparing, de bouw en behoud van werkgelegenheid, zoals de deeltijd-WW.

Het kabinet vindt dat maatregelen om mensen aan het werk te houden, het beste koopkrachtbeleid is. Volgend jaar daalt de koopkracht gemiddeld met een kwart procent. Over twee jaren gezien, gaan de meeste mensen er in vergelijking met 2008 op vooruit. Mensen die werkloos raken, gaan er echter flink op achteruit.

Staatsschuld
De staatsschuld loopt volgend jaar op tot 328 miljard euro. Dit jaar gaat het nog om een bedrag van 294 miljard. De staatsschuld bepaalt voor ongeveer 85 procent de totale EMU-schuld, het totaal van alleen uitstaande leningen van het Rijk, de sociale fondsen en lokale overheden. De EMU-schuld loopt volgend jaar op tot 381 miljard euro, 66 procent van het bruto binnenlands product.

Dit bedrag is flink opgelopen door de financiële crisis en de steunoperaties voor de financiële sector. Hierdoor is de schuld niet alleen toegenomen, de overheid heeft ook meer bezittingen. Dit bezit heeft momenteel een waarde van ongeveer 46 miljard euro. Door de hogere schuld zijn de rentelasten voor de staat gestegen. Volgend jaar bedragen die naar verwachting 11,1 miljard. (ANP)