SP twijfelt niet aan Agnes Kant

17-06-09 10:48 uur

Sinds haar aantreden is Agnes Kant er niet in geslaagd het verlies in de peilingen om te buigen. Foto ANP

Het is stil in de SP, hoewel de partij het in de peilingen slecht doet. Vandaag is het een jaar geleden dat partijicoon Jan Marijnissen opstapte als voorzitter van de fractie. Zijn opvolgster Agnes Kant heeft het nog niet.

Ergens, in een debat over de vrije markt, zegt Mark Rutte dat Agnes Kant als verstokte socialist 'vast nog een grijze telefoon met draaischijf' heeft. De VVD'er bedoelt het als grap, maar Kant reageert op felle toon, als een keffertje dat iedere bezoeker van het erf wil jagen. De vrouw die een jaar geleden partijicoon Jan Marijnissen opvolgde, is bloedserieus en humor is niet aan haar besteed. Het geeft haar een verbetenheid die doet vermoeden dat de nieuwe rol haar moeizaam afgaat.

Begrijpelijk, oordeelt Tiny Kox, fractievoorzitter van de SP in de Eerste Kamer. ''Ze ervaart grote druk, die Marijnissen nooit heeft gehad.'' Voormalig SP-strateeg Niko Koffeman tilt daar niet zwaar aan. ''Ze was al zo gedreven en fanatiek voordat ze partijleider werd. Ze is zichzelf gebleven.''

Koffeman, sinds twee jaar senator voor de Partij voor de Dieren, was tot 2007 de belangrijkste campagnestrateeg van de SP en is de bedenker van het scenario dat de SP bij elke verkiezing in zeteltal zou moeten verdubbelen. Dat is vier keer achtereen uitgekomen. ''Maar nu, met 25 zetels, niet meer vol te houden,'' zegt hij. ''Daarentegen is de mogelijkheid rond de 25 zetels te blijven, nog niet verloren.''

Maar voorlopig lijkt het er in de verste verte niet op dat Kant dat gaat realiseren. Sinds haar aantreden is ze er niet in geslaagd het verlies in de peilingen om te buigen. Wie de uitslag van de Europese verkiezingen vertaalt naar Kamerzetels, komt niet verder dan elf.

Maar dat valt Kant niet te verwijten, oordeelt SP-Kamerlid Harry van Bommel. ''In de peilingen die direct na de verkiezingen van 2006 zijn gehouden, stonden we ook op 17 of 18 zetels. Dat was nog onder de leiding van Jan Marijnissen.''

Politicoloog Gerrit Voerman wijst er echter op dat het verval onder Kant heeft doorgezet. ''Het is maar goed dat de daling al onder Marijnissen is begonnen, anders had Kant nu écht een probleem gehad.''

Voerman, directeur van het Documentatiecentrum voor Politieke Partijen, vindt het vreemd dat de SP geen klinkende zege in Europa heeft geboekt. ''De winst had groot kunnen zijn. De kredietcrisis bewijst het gelijk van de SP, de partij heeft immers altijd kritiek geleverd op het neoliberalisme. Misschien zijn ze te bescheiden geweest, hadden ze het gelijk meer moeten claimen.''

Uit een eerste onderzoek is gebleken dat slechts een derde van de oude SP-stemmers op 4 juni op de partij heeft gestemd. Koffeman vindt dat dat Kant ook te verwijten is. ''De SP had hier inderdaad electoraal van moeten profiteren. Net zoals ze meer kiezers had moeten binnenhalen die teleurgesteld de PvdA hadden verlaten. En de stemmers had moeten vasthouden die nu naar de PVV zijn overgestapt.''

Voor senator Kox is het wennen dat zijn partij voor het eerst bij een verkiezing geen grote winst heeft geboekt. De SP lijkt daardoor in een identiteitscrisis te zijn beland, al noemt Kox het liever 'een complexe situatie'. ''Marijnissen was ook niet meteen de charismatische politicus die hij later is geworden. De meeste politici liepen al even mee voor ze doorbraken, kijk naar Bolkestein, Halsema en Wilders.''

Kamerlid Van Bommel wijt de magere peilingen aan de crisis die nog niet echt om zich heen heeft gegrepen. ''De echte klappen moeten nog vallen. Als dat gebeurt, zal de waarde van ons programma duidelijk worden.''

Dat doet vermoeden dat er in de partij nauwelijks debat is. Volgens Koffeman is dat er wel, maar binnenskamers. Voerman stelt dat de partijcultuur extreem gesloten is.

Kant loopt zo niet het gevaar publiekelijk te worden afgerekend op de magere resultaten. Al is een veelgehoorde opmerking over haar dat ze geen Jan Marijnissen is. Koffeman heeft daar moeite mee. ''Als een man een beetje fel is, zegt men: die staat ergens voor. Als een vrouw dat doet, is het: wat een bitch.''

Toch zou een beetje humor en relativeringsvermogen bij Kant geen kwaad kunnen, meent Voerman. ''Vooral in interrupties lijkt haar adrenalinepeil te stijgen. Ze moet iets meer lucht geven aan haar verhaal. Dat bijterige moet ze afleren.''(GPD)