Besluit JSF pas in volgend kabinet

24-04-09 10:20 uur

Femke Halsema (L, GroenLinks) en Alexander Pechtold (D66). Oppositiepartijen SP, GroenLinks en D66 zijn donderdagavond flink uitgevallen tegen de PvdA. ANP

update

DEN HAAG - De keuze voor de JSF als opvolger van de F-16 wordt doorgeschoven naar het volgende kabinet. Dat is de uitweg die de regering gisteren vond in het hoog opgelopen conflict over de aanschaf van JSF-testvliegtuigen.

Na urenlange onderhandelingen kreeg de PvdA van het CDA en de ChristenUnie gedaan dat de afspraak uit het regeerakkoord om volgend jaar de opvolger van de F-16 aan te wijzen, vervalt.

Daartegenover staat dat het kabinet blijft deelnemen aan de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter. Formeel worden de afgesproken twee testvliegtuigen nog niet aangeschaft, wel krijgt fabrikant Lockheed Martin groen licht om ze te maken. Daarvoor wordt een aanbetaling gedaan van 113 miljoen voor het eerste vliegtuig.

Volgend jaar wordt besloten of de twee testvliegtuigen worden aangeschaft. Dan moet meer bekend zijn over de kosten, de geluidsoverlast en het aantal banen dat het JSF-project oplevert. Stapt Nederland er in 2010 uit, dan komt de aanbetaling terug en is het kabinet Lockheed Martin slechts een boete van twintig miljoen euro verschuldigd.

Het definitieve besluit over de aanschaf van 85 gevechtsvliegtuigen die de F-16 moeten vervangen, wordt doorgeschoven naar 2012, als er een nieuw kabinet zit. Volgens CDA en ChristenUnie is uitstel 'te billijken' omdat Nederland in een economisch crisis zit. Met het totale JSF-project is 6,1 miljard euro gemoeid. Een keuze voor een testtoestel betekent bovendien niet dat de Nederlandse luchtmacht straks met een JSF vliegt. Die twee besluiten zijn in het compromis uitdrukkelijk losgekoppeld.

Het bedrag dat het kabinet mag steken in de eerste testfase, is even hoog als de kosten voor de aanschaf van een testtoestel. De PvdA stemt alsnog in met deze investering, omdat zij de werkgelegenheid die het JSF-project Nederland kan opleveren, niet wil dwarsbomen.

Woensdag had de PvdA aangekondigd tegen de aankoop van twee testvliegtuigen te zullen stemmen, omdat er onduidelijkheid bleef over de kosten, het geluid en het aantal banen. De partij kwam daarmee lijnrecht tegenover CDA en ChristenUnie te staan, die wel wilden instemmen met de aankoop. Zonder de PvdA was er echter geen meerderheid in de Kamer.

Bij de totstandkoming van het compromis waren gisteren de premier, de vicepremiers, de drie voorzitters van de coalitiefracties en staatssecretaris Jack de Vries (Defensie) betrokken. De Vries had woensdagavond laat al aangegeven dat Lockheed Martin bereid is het testvliegtuig desnoods terug te nemen als Nederland volgend jaar toch afziet van de JSF, waarmee dit compromis mogelijk werd.

''Achterkamertjespolitiek,'' oordeelde de oppositie. Volgens de SP, PVV, GroenLinks en D66 is de PvdA onder druk van het CDA akkoord gegaan met een later 'ja'. De aankoop is met de investering gewoon beklonken, menen zij. SP-leider Agnes Kant noemde PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer 'naïef', omdat zij volhield dat van aanschaf geen sprake is.

Hamer wees er op haar beurt op dat er 'nog helemaal geen vliegtuig is'; pas in 2011 is het eerste toestel testklaar. Ook benadrukte ze dat haar fractie het maximale heeft binnengehaald. ''Er is vandaag geen enkele onomkeerbare beslissing genomen.'' Staatssecretaris De Vries moet 'het bonnetje' van het testvliegtuig maar goed bewaren, zei Hamer.

''Ik had niet durven dromen dat de coalitiegenoten deze motie zouden ondertekenen. Ik maak daaruit op dat de coalitiepartijen zeer bereid zijn geweest, ondanks dat wij dwars tegen het kabinet zijn ingegaan, om vandaag naar de inhoud te kijken,'' aldus de fractievoorzitter. (HET PAROOL)