Kunst & Media Bewaar

Stedelijk Museum gaat de wijken in

Faysal Marghich en zijn kleine broertje Montassir aan het werk in de binnentuin in de Lodewijk van Deysselstraat. Foto Ruud van Zwet
Faysal Marghich en zijn kleine broertje Montassir aan het werk in de binnentuin in de Lodewijk van Deysselstraat. Foto Ruud van Zwet © UNKNOWN

Het Stedelijk Museum tuiniert in West. Een kunstproject heeft de hekken van een binnentuin in Geuzenveld-Slotermeer opengezet, zodat de bewoners er radijsjes, sla en kousenband kunnen verbouwen. Het is wat rustig in het gebouwtje naast de binnentuin waar de bewoners samenkomen, of ze nou tuinieren of niet.

''Veel mensen zijn nu op vakantie,'' zegt de medewerkster van het Stedelijk Museum die de ruimte met lange tafel en keuken beheert. Aan de muur in de Lodewijk van Deysselstraat hangen tekeningen van de Sloveense kunstenaar Marjetica Potrc.

Twee jongens, Faysal en Montassir Marghich, komen binnen. Ze gaan een paar uien rooien. Hun moeder, ze kijkt vanaf het balkon uit over de tuintjes, gebruikt die straks in het eten. De Surinaamse Gerda Dors houdt tijdens de vakantie van anderen hun tuintjes in de gaten. Ze trekt een te groot geworden radijs uit de grond en laat haar prille kouseband zien.

Het Stedelijk Museum heeft nu even geen gebouw en wilde de wijken in. ''Daarom hebben wij contact gezocht met Potrc,'' zegt Maria Hendriks van het Stedelijk. Potrc is van oorsprong architect en doet in de hele wereld projecten die gaan over sociale cohesie, openbare ruimte en architectuur.

''Nieuw West wordt gezien als een probleemwijk, er wordt op grote schaal gesloopt,'' zegt Leontine Coelewij, curator van het project. ''Dit project wil een alternatief geven, je hoeft niet alles tegen de vlakte te gooien om verandering teweeg te brengen. Het bieden van alternatieven, dat speelt nu heel erg in de kunst. Kunstenaars willen niet alleen maar representeren, ze willen ook verbindingen aangaan met mensen waar ze werk over maken.''

Volgens Coelewij heeft het project een concrete laag, de tuintjes en de workshops die kunstenaars houden met de bewoners van Slotervaart, en een theoretische laag. Het feit dat Potrc heeft gekeken naar de geschiedenis van de wijk - ooit was het boerenland, de woonwijk werd ontworpen met het idee bewoners veel groen te geven - geeft voor het Stedelijk de kunst-twist aan het project. Uit het statement van Potrc: 'Op een grotere schaal herdefinieert het project de relatie tussen rurale en stedelijke kennis'.

Potrc deed het project in samenwerking met Het Wilde Westen, een internationale groep van architecten, ontwerpers en een openbareruimte-ontwerper, Henriëtte Waal. Zij vertelt dat Het Wilde Westen al een tijd lang met een soortgelijk project wilde beginnen, maar het stadsdeel noch de woningcorporaties daarvoor openstonden. Het Stedelijk kwam erbij, en ze konden van start, nu met flinke ondersteuning van het stadsdeel en woningcorporatie Far West.

Waal zocht contact met alle bewoners en motiveerde ze mee te doen. Er zijn nu zo'n dertig mensen actief. En hoewel de kunstenaar en Het Wilde Westen het project bedachten, het hek openden en de grond verdeelde in tuintjes, noemt Waal het project bottom up.

''Wij bieden ruimte aan mensen die anders die ruimte niet hadden gehad. Zij komen verder zelf met initiatieven.'' Waal ziet dat grachtengordeltypes die naar Slotervaart komen om het project van het Stedelijk Museum te bekijken, ineens met respect naar de buurt kijken. ''Allerlei lagen van de bevolking komen hierdoor met elkaar in contact.''

Het Stedelijk hoopt dat de bewoners van Slotervaart ook nieuwsgierig worden naar de rest van het museum, zegt Hendriks. ''We vertellen hen dat dit niet het enige project is wat we doen, misschien trekken we hen later wel naar het Museumplein.''

Het project loopt in principe tot 5 september. Maar het Stedelijk Museum en de kunstenaars hopen dat het project daarna, in samenwerking met het stadsdeel, door zal kunnen gaan. (LIEDEWIJ LOORBACH)