Het Stedelijk ademt weer

Zaterdag gaat het Stedelijk Museum tijdelijk weer open voor het publiek. Directeur Ann Goldstein: 'Dit is voor het museum de eerste stap naar een nieuw leven.'

In de erezaal krioelt het van timmermannen, technici en stafleden. Tv-schermen en onderdelen van installaties worden in allerijl gemonteerd en aan muren bevestigd. In het restaurant staan dozen met wijn en water opgetast.

''Er is beweging,'' stelt directeur Ann Goldstein tevreden vast. ''Het gebouw verandert van een ruimte in een museum.''

Daar zit ze dan. Ann Goldstein (1957), sinds 1 januari directeur van het Stedelijk Museum. Uit Los Angeles kwam ze naar Amsterdam om het Stedelijk, gesloten sinds januari 2004, weer van allure te voorzien.

De afgelopen maanden maakte ze kennis met de kunstwereld, de geldschieters en met wat zij 'de codes en spelregels' van de Nederlandse maatschappij noemt. Maar voor de Amsterdammers bleef ze onzichtbaar. Interviews wilde ze pas geven als ze echt iets te melden had.

Kort voor de opening is dat moment gekomen. Een minuut of twintig neemt ze de tijd om te vertellen over The temporary Stedelijk, de tijdelijke heropening van het Stedelijk. Die zou door cultuurwethouder Carolien Gehrels zijn afgedwongen om de onvrede over de almaar voortdurende verbouwing te temperen. ''Het idee iets te doen met de gerenoveerde oudbouw kwam van twee kanten,'' zegt Goldstein diplomatiek. ''Alleen moest de expositie in vier maanden worden ontwikkeld. Dat is echt een korte tijd.''

Zij besloot de ruimte, inclusief de beroemde trap, tot de basis van de tentoonstelling te maken. ''The temporary Stedelijk gaat over een gebouw in een overgangsfase. Ik realiseerde me dat ik deze gerenoveerde ruimte kan gebruiken op een manier zoals dat nooit meer kan. Net opgeleverd, half klaar - en zich daarmee bevindend op een breuklijn in de geschiedenis van het Stedelijk. Deze expositie beschouw ik in die zin als historisch; het is een eerste stap naar een nieuw leven.''

Twee exposities
Vanaf zaterdag tot 9 januari 2011, zijn twee exposities te zien: Taking Place (met gevestigde namen als Karel Appel, Jan Dibbets, Martin Kippenberger en Ger van Elk), en Monumentalisme, een tentoonstelling van negentien kunstenaars, onder wie Iris Kensmil, van wie het werk kans maakt door het Stedelijk te worden aangekocht.

Taking Place heeft een dubbele lading. ''Het gaat over jezelf vestigen, en tegelijk betekent 'taking place' dat er iets gebeurt. Dat is precies wat met het Stedelijk aan de hand is. Het museum vindt zichzelf opnieuw uit, en begint een nieuwe relatie met de Amsterdammers en de andere bezoekers.''

Ann Goldstein kwam als 'museumbeest' in 1989 voor het eerst naar Europa. Ze raakte onder de indruk van de Nederlandse musea, met hun kabinetten en ontspannen sfeer. ''Ik ben een type dat een relatie met musea opbouwt. Ik ga tijdens mijn reizen altijd even terug naar de musea die ik eerder bezocht. Om favoriet werk te zien, maar ook om weer op dat ene bankje in die ene zaal te kunnen zitten.''

Daarom begrijpt ze goed de frustratie in Amsterdam over de sluiting van het Stedelijk, die 'natuurlijk te lang duurt'. ''Ik neem die pijn niet voor lief. Het onderstreept dat ik verantwoordelijk ben voor een plek die in deze stad en in dit land een bijzondere positie inneemt. Vanaf zaterdag begint daarom voor mijn gevoel mijn echte werk. Dan start de dialoog, met een hernieuwde kennismaking. Want laat dat duidelijk zijn: mijn werk behelst primair het organiseren van ontmoetingen en interactie tussen kunst, kunstenaars en publiek. Daar wil ik straks op worden beoordeeld. Op de inhoud, en niet op wat voor soort mens ik ben.''

De hoofdrolspeler van The temporary Stedelijk is en blijft het gebouw, benadrukt Goldstein. ''De kunstenaars brengen de ruimte tot leven. Dat geldt voor het gerestaureerde werk van Karel Appel, dat zo bij dit museum hoort. Maar net zo goed voor nieuw werk, zoals Barbara Kruger dat maakte: zij bewerkte de vloer en wanden van de erezaal met kreten en gedachten.''

Fascinerend zijn de zes ruimten die Diana Thater vulde met diverse tinten blauw licht. Daarna volgt een zaal waar venijnige wolken op het plafond zijn geprojecteerd. Goldstein: ''Het zijn lege ruimten, gevuld met licht. Ik hoop en verwacht dat de bezoekers daar straks hun eerste herinneringen aan het herboren Stedelijk opbouwen.'' (RONALD OCKHUYSEN)