Entre les murs ****

Regie: Laurent Cantet
Met: François Bégaudeau, Frank Keïta, Rachel Régulier

In de met een Gouden Palm bekroonde film Entre les murs van Laurent Cantet volgen we een jaar het reilen en zeilen in het klaslokaal van een middelbare school, in wat sommigen een probleemwijk zouden noemen. Dat klinkt alsof het een documentaire is. Zo ziet het er ook uit, wanneer de kinderen in soms felle woordenwisselingen het gezag van hun leraar François op de proef stellen.

Toch is het een speelfilm, maar wel met echte schoolkinderen en zo realistisch mogelijk gedraaid. Alles wat te veel op een mooi geconstrueerd verhaal ging lijken, werd door Cantet geschrapt, terwijl de workshops waar de jonge spelers ter voorbereiding aan meededen juist veel ideeën opleverden. De kinderen spelen niet zichzelf, maar kregen wel de kans hun eigen ervaringen in te brengen.

Het startpunt was het gelijknamige boek dat François Bégaudeau over zijn jaren als leerkracht had geschreven. Wat we te zien krijgen is het resultaat van een door Cantet gestuurd groepsproces, waarin werkelijkheid en fictie naadloos op elkaar aansluiten.

Leraar François, gespeeld door François Bégaudeau zelf, wordt vooral in het begin neergezet als de ideale leerkracht die zijn klas vol botsende culturen de ruimte durft te geven, maar toch de touwtjes in handen houdt. In vaak opvallend lange scènes zoomt Cantet in op die luidruchtige twistgesprekken, waarin soms een enkel verkeerd woord de gemoederen kan doen oplaaien. Moeilijke werkwoordsvormen leren? ''Waarom is dat nodig meester? Wie praat er zo?''
Vaak gaan de conflicten dieper en moet zelfs François ondervinden dat de verschillen onoverbrugbaar zijn. Bijvoorbeeld wanneer de harde en gesloten Souleymane beweert dat François altijd uit is op wraak.

Entre les murs blijft consequent binnen de muren van de school geeft ons een fascinerende blik op deze snelkookpan, die je als een afspiegeling van de samenleving kan zien. We krijgen heel precies te zien hoe het allemaal werkt; niet alleen in de klas, maar ook in de lerarenkamer, en mogen zelf onze conclusies trekken. Het enige wat - helaas - niet aan bod komt, is wat zich buiten het zicht van de leraar tussen de kinderen onderling afspeelt of hoe het ze thuis vergaat. Dat voelt soms als een leemte, hoewel er genoeg tegenover staat.

Cantet idealiseert niet. Ook de welwillende en zo te zien uiterst bekwame François kan wel eens ontploffen of iets doen wat minder fraai is. Heeft hij echt geen leerlingen die hij een beetje voortrekt? Is hij wel helemaal eerlijk als hij een verslag inlevert van een conflict?

Neemt hij ouders die het Frans nauwelijks machtig zijn, wel serieus genoeg? Pijnlijk is bijvoorbeeld de episode waarin de opstandige Souleymane voor de tuchtraad moet komen en na een nogal dubieuze beraadslaging van school wordt gestuurd. Nee, Entre les murs is beslist niet triomfantelijk. Wel helder en ter zake. En de kinderen zijn fantastisch. (LEO BANKERSEN)