Kunst & Media Bewaar

Documentaire over Youssou N'Dour, de islam en Afrika

In maart van dit jaar gaf Youssou N'Dour een overrompelend goed concert in de RAI. Gistermiddag stond hij alweer in Amsterdam, ditmaal om de Europese première van een documentaire over zijn leven van enige luister te voorzien. Foto GPD
In maart van dit jaar gaf Youssou N'Dour een overrompelend goed concert in de RAI. Gistermiddag stond hij alweer in Amsterdam, ditmaal om de Europese première van een documentaire over zijn leven van enige luister te voorzien. Foto GPD © UNKNOWN

Filmmaker Chai Vasarhelyi volgde vier jaar de Senegalese zanger en activist Youssou N'Dour. Gisteravond ging tijdens het Idfa het resultaat in Europese première. 'N'Dour biedt met Egypt een krachtige en gedurfde interpretatie van de islam, precies op het juiste moment.'
In maart van dit jaar gaf Youssou N'Dour een overrompelend goed concert in de RAI. Gistermiddag stond hij alweer in Amsterdam, ditmaal om de Europese première van een documentaire over zijn leven van enige luister te voorzien.

De film, die aan het concert vooraf ging, draagt alles in zich om uit te groeien tot een moderne klassieker van de Afrikaanse muziekfilm. Vasarhelyi biedt met I bring you what I love veel meer dan louter een carrièreoverzicht van de Senegalese zanger-activist. Haar film geldt ook als een schets van de wijze waarop muziek en poëzie een gevaar kunnen vormen voor religieuze autoriteiten.

Vasarhelyi: ''Mijn eerste film, A normal life uit 2003, ging over zeven vrienden, drie jaar na de oorlog in Kosovo. Ik maakte die film toen ik nog vergelijkende literatuurwetenschap studeerde aan Princeton. Ik voelde dat er een realiteit achter de nieuwsbeelden lag die verborgen bleef. A normal life won een prijs tijdens het New Yorkse Filmfestival Tribeca, daardoor kon ik een tweede film maken.''

''Mijn intentie was een hoopvolle film over Afrika. Muziek is daarbij het logische beginpunt, en toen ik Youssou N'Dour de eerste keer ontmoette, liet hij me enthousiast een ruwe opname van Egypt horen. Ik stelde hem voor om een film over dat album te maken. N'Dour biedt met Egypt een krachtige en gedurfde interpretatie van de islam, precies op het juiste moment.''

''Toen hij met het Egyptische orkest van die cd op wereldtournee ging en we Amsterdam aandeden, hoorde ik van een New Yorkse vriend dat Theo van Gogh even daarvoor was vermoord. Drie dagen na die gruwelijke moord stond het Amsterdamse Concertgebouw vol met mensen die dansten op moslimmuziek. Dat was voor mij een bewijs van de veelvormigheid van de islam.''

''In totaal ben ik vier jaar met deze film bezig geweest, waarvan ruim 2,5 jaar al filmend als onderdeel van de entourage van N'Dour. Het was een bizarre tegenstrijdigheid om te ervaren hoe het Europese en Amerikaanse publiek open stond voor zijn boodschap, terwijl hij in Senegal tijdelijk werd verketterd vanwege godslastering. ''

''De moeilijkste fase van de film was niet de productie in Senegal, of op wereldtournee gaan met twintig islamitische mannen; de montage van de aanslagen van 11 september 2001 heeft me de meeste slapeloze nachten gekost. Ik heb die dag in New York mijn dierbaarste vriend verloren. Die sequentie is nodig voor de context van de film, maar die luttele seconden waren lastig. Vooral om het op een niet-sensationele manier te monteren.''

Vasarhelyi besluit het gesprek met een toepasselijke Afrikaanse metafoor: ''Het was dankzij de inspanningen en liefde van een klein dorp in Senegal dat deze film kon ontstaan.'' (JAÏR TCHONG)