Waltz with Bashir ****

Regie: Ari Folman

De oorlog is in Waltz with Bashir stekeblind. In de animatiefilm van Ari Folman zit een scène waarin soldaten als wilden in het rond schieten. De mannen weten niet meer wat goed is of slecht. De grenzen zijn vervaagd door angst en vermoeidheid. Ze schieten. Het is oorlog.

Waltz with Bashir behoort tot de categorie films die zich al snel vastbijten in het geheugen. Folman ontvouwt een autobiografisch verhaal dat handelt over zijn ervaringen als jonge soldaat in Beiroet, waar hij in 1982 in een oorlog was beland.

Folman heeft zijn soldatentijd in de vorm van een getekend document gegoten. Hij maakte de film eerst als een normale documentaire, met een camera en interviews. Daarna gingen de tekenaars met het gefilmde materiaal aan de slag.

Die keuze schept aanvankelijk afstand. Maar al snel oogt de getekende wereld realistischer en confronterender dan een gereconstrueerde oorlogssituatie; met animatie kan nu eenmaal gemakkelijker een waanzinnige wereld worden gecreeerd dan in een studio.

In Waltz with Bashir onderzoekt Folman zijn herinneringen en die van andere dienstplichtigen aan de Israëlische inval in Libanon. De nadruk ligt op het bloedbad dat christelijke milities, onder het oog van het Israëlische leger, aanrichtten in Palestijnse vluchtelingenkampen. Folman zoekt daarbij niet naar het comfort van de nuance. Hij is geïnteresseerd in de valse werkelijkheid van het individu, dat herinneringen aan een oorlog altijd zal bijschaven tot een versie waarmee verder kan worden geleefd.

Waltz with Bashir demonstreert op onontkoombare wijze de gedachte dat de mens veel slechter is dan hij zelf wenst te geloven. De film verandert naar het einde toe in een sombere trip, waarin droombeelden en realistische oorlogsscènes pal naast elkaar staan.

Aan het slot plaatst Folman een uitroepteken van je welste. De laatste 50 seconden bestaan uit meedogenloos archiefmateriaal van de kampen. Ook zonder dat uitroepteken was de boodschap al ontvangen. Waltz with Bashir is een wanhoopskreet van een man die de waarheid van oorlog te goed kent. (RONALD OCKHUYSEN)

Website Waltz with Bashir