Lemon tree ***

Regie: Eran Riklis
Met: Hiam Abbass, Ali Suliman
Bioscoop: Cinecenter, Rialto

In het hart van de Israëlische film Lemon tree, die op het festival van Berlijn met de publieksprijs naar huis ging, staat een boomgaard met citroenbomen.

De boomgaard, in een klein dorpje op de Westelijke Jordaanoever, behoort toe aan de Palestijnse weduwe Salma (Hiam Abbass), die leeft van de opbrengsten. Haar leven wordt verstoord als blijkt dat ze nieuwe buren krijgen, net aan de Israëlische kant van de grens, tegen haar boomgaard aan. Het is de Isra-elische minister van Defensie (Doron Tavory), een harteloze man, die zijn carrière boven alles stelt, en zijn vrouw, laat staan zijn Palestijnse buurvrouw, negeert.

De geheime dienst besluit dat de boomgaard omgehakt moet worden omdat hij als schuilplaats voor terroristen gebruikt kan worden. Tegen deze tijd is allang duidelijk dat de strijd rond de boomgaard, al vijftig jaar in de familie, een metafoor is voor de Palestijns-Israëlische strijd rond het grondgebied.

Lemon tree ontstijgt echter elegant de wat platte beeldspraak door de kwaliteit van het scenario, dat de uitstekende acteurs alle ruimte geeft om echte mensen van hun personages maken. Centraal staat Salma, een vrouw die zich weigert neer te leggen bij het ogenschijnlijk onvermijdelijke. Zij gaat strijden voor haar grondgebied en doet dat via de Israëlische rechter. Ze wordt gesteund door een (gescheiden) advocaat en de twee groeien naar elkaar toe.

Maar elke ontwikkeling aan de ene zijde van de grens kent een spiegelbeeld aan de andere zijde en zoals de minister van Defensie de patriarch aan zijn kant van de schutting is, zo waakt een dorpsoudste over Salma en wrijft haar in dat ze haar plaats moet kennen. Ze mag niet flirten met de advocaat, ze mag geen schadevergoeding van de Isra-eli's aannemen en ze moet, helemaal voorop, haar plaats als vrouw in de samenleving kennen.

Haar bondgenoot vindt ze onverwachts aan de overzijde in de vrouw van de minister van Defensie, Mira (Rona Lipaz-Michael). Riklis speelt wat met het beeld van het hek met prikkeldraad waardoor de rol van de 'gevangen vrouw' af en toe van plaats wisselt, maar hij legt het er nergens te dik op.

Het is duidelijk dat Lemon tree een verhaal zonder winnaars vertelt, maar er zijn ten minste twee vrouwen die, dwars door de storm van publiciteit die opsteekt, hun trots behouden. (MARK MOORMAN)