Making of van 'De brief' smaakt naar meer

Over een week gaat De brief voor de koning in première. Coproducent KRO laat deze week de 'making of' zien. Niet opzienbarend, wel fijn. Neem alleen al het boek waarop de film zich baseert. Tonke Dragt schreef in 1962 het meeslepende verhaal over een jeugdige schildknaap, die een levensgevaarlijke opdracht moet uitvoeren. Destijds werd haar boek uitgeroepen tot Kinderboek van het Jaar. Tijdens de vijftigste Kinderboekenweek, in 2004, kwam daar nog een bijzondere bekroning bij: de Griffel der Griffels voor het beste jeugdboek van de laatste halve eeuw.

Een boek met zo'n status legt natuurlijk een flinke druk op de filmmakers. Regisseur Pieter Verhoeff is zich daar terdege van bewust. ''Dat boek is een geestesproduct van onze cultuur,'' zei hij daarover op de website cinema.nl. ''Een paar miljoen mensen hebben dat gelezen. Daar kun je niet zomaar mee aan de haal gaan.''

Een eerder scenario week naar de zin van Verhoeff te veel af van het boek en kreeg een grondige herziening. En dus mogen de fans van Dragts boek verwachten dat de avonturen van schildknaap Tiuri en zijn trouwe kameraad Piak op het witte doek tot leven zullen komen op een manier die recht doet aan het in hun hoofd gevormde beeld. In de 'making of' vat Verhoeff de inhoud samen: ''Het gaat over een jongen die in eerste instantie eigenlijk helemaal niet geschikt is voor de opdracht van een stervende ridder om een belangrijke brief aan de koning van een naburig land te brengen. Een jongen die volwassener wordt tijdens deze hele reis, maar die ook leert het onderscheid te maken tussen goed en kwaad: wie je kunt vertrouwen en wie niet.''

Verhoeff stort zich met volle overtuiging op het filmen. Toch fronsten aanvankelijk velen de wenkbrauwen, toen bekend werd dat de Friese regieveteraan de film zou overnemen van zijn jongere collega Pieter Kuijpers (De griezelbus, TBS). Deze haakte af, omdat hij het budget van de Nederlands/Duitse coproductie niet toereikend vond.

Verhoeff werd vooral bekend als maker van verantwoorde periodedrama's als De dream en Nynke. Hij is daardoor niet de eerste filmmaker aan wie je denkt bij een avontuurlijke jeugdfilm.

Afgaand op de beelden die nu beschikbaar zijn, lijkt het er op dat Verhoeff wel degelijk de juiste keuze is geweest. Hij eiste dat hoofdrolspeler Yannick van de Velde goed zou leren zwaardvechten en paardrijden. Dat laatste leidde tot hoofdpijn bij de achttienjarige acteur, die we horen verzuchten dat hij 'als de dood was voor paarden'. Door de vasthoudendheid van de regisseur brengt hij, zonder digitale kunstgrepen en met een tamelijk realistische cameravoering, de riddergevechten overtuigend. In de 'making of' zijn voltooide scènes uit de film te zien, maar ook opnamen die op de set in Duitsland zijn gemaakt.

Veel aandacht is er voor een scène waarin Yannick van de Velde en zijn tegenspeler Quinten Schram een flinke plons moeten maken in een ijskoude rivier.

Die aandacht voor de praktische kanten van het filmmaken, en met name het stuntwerk, is typerend voor de 'making of'. Slechts in een heel enkel geval groeit zo'n blik achter de schermen uit tot iets bijzonders. In wezen zijn het opgerekte reclamefilmpjes.

Als 'infomercial' bereikt de 'making of' wel zijn doel. Hij maakt de kijker nieuwsgierig naar de verfilming van Tonke Dragts meesterwerk. Nu maar hopen dat de bioscoopfilm aan de hooggespannen verwachtingen kan voldoen. (FRITZ DE JONG)

The making of De brief voor de koning;
zondag, Nederland 3, 16.22 uur;
Herhaling 12 juli, 17.07 uur.