La graine et le mulet ****

Regie: Abdellatif Kechiche
Met: Habib Boufares, Hafsia Herzi

De Tunesisch-Franse regisseur Abdel Kechiche doet bij weinigen in Nederland een belletje rinkelen. Hoog tijd dat dat verandert, want La graine et le mulet is een ontroerend sociaal drama over een migrantenfamilie in Zuid-Frankrijk.


Er bestaan twee soorten sociale filmdrama's: de ene ramt de boodschap er met mokerslagen in, de andere laat de kijker zelf conclusies trekken. Het rijke La graine et le mulet is niet het werk van een sociale pamflettist, maar van een subtiele observator.

Kechiches derde film draait rond de Algerijn Slimane Beiji (Habib Boufares), die na ruim dertig jaar dienst wordt ontslagen op een scheepswerf in de Zuid-Franse havenstad Sète. Van de ontslagpremie koopt hij een oude boot, waarin hij een couscousrestaurant wil beginnen.

Het is niet het gunstigste moment in Slimanes leven voor een nieuwe start. Hij is gescheiden, maar rekent voor de realisering van zijn plan op zijn ex-vrouw Souad (Bouraouïa Marzouk), die fabelachtig lekkere couscous kan maken.

Voor het opknappen van de boot is hij aangewezen op zijn volwassen kinderen, maar ook die staan niet te trappelen om te helpen. Dat geldt ook voor Slimanes nieuwe geliefde Latifa (Mohamed Karaoui), die een hotelletje runt. Latifa's tienerdochter Rym (geweldige rol Hafsia Herzi) is de enige die Slimane onvoorwaardelijk steunt.

Naast familieperikelen is er de barrière van alledaags racisme. De blanke middenstand in Sète heeft geen behoefte aan een Algerijnse horecaconcurrent. Een geldlening wordt Slimane geweigerd. Om de blanke elite alsnog over de streep te trekken, organiseert Slimane op de boot een gratis diner. Er gaat van alles mis, wat tot hartverscheurende scènes leidt.

La graine et le mulet schreeuwt niets van de daken, maar er zijn weinig films die zo veel aspecten van het migrantenbestaan aanstippen. Ontheemding, generatiekloof, heimwee, racisme: het zit er allemaal in zonder dat de film een didactische staalkaart van migrantenproblemen wordt. De nadruk ligt op de tragiek van Slimane, die als patriarch gezag wil uitoefenen, maar door zijn ex-vrouw, verwesterde kinderen en minnares nauwelijks serieus wordt genomen. Doordat Slimane door het lot verpletterd dreigt te worden, krijgt de film soms de allure van een Griekse tragedie. De goden lijken tegen hem samen te spannen.

La graine et le mulet is geen film die de kijker met dramatisch spektakel aan zich bindt, maar die geduld en gevoel voor het alledaagse vereist. Er wordt wat afgekeuveld. Zelfs het zindelijk maken van kinderen wordt bediscussieerd. Het geklets is niet overbodig, want het geeft inzicht in de familieverhoudingen. Als de film na tweeënhalf uur is afgelopen, hebben we het gevoel Slimane en zijn familie al jaren te kennen. Een formidabele prestatie, die La graine et le mulet in Frankrijk vier Césars opleverde.

Voor Kechiche was het een herhalingsoefening, want met zijn tweede film L'esquive won hij drie jaar geleden ook vier Césars. Wie haalt die film naar Nederland? (JOS VAN DER BURG)
Trailer