El orfanato ***

Regie: J.A. Bayona
Met: Belén Rueda, Fernando Cayo, Roger Príncep, Mabel Ribera, Geraldine Chaplin

In de aan Hollywood uitgeleverde bioscopen merken we er weinig van, maar mede dankzij de Spaanse filmindustrie staat het horrorgenre er momenteel helemaal niet slecht voor. Terwijl Amerikanen zich richten op het uitmelken van beproefde formules en/of het martelen van personages en toeschouwers, zoeken en vinden genrefilmers in Spanje juist respect voor het elders verguisde genre.

Soms doen ze dat letterlijk, zoals Guillermo del Toro, die zich er vestigde en er met El laberinto del fauno (Pan's labyrint) aantoonde dat er aan talent, visie en vakmanschap geen gebrek is.
Het verbaast niet dat El orfanato als de nieuwe Del Toro wordt geafficheerd, maar correct is dat niet: de Mexicaan hielp regisseur Juan Antonio Bayona bij het veilig stellen van een ruim budget en liet de debutant zijn eigen gang gaan.

Het leverde een film op die in eigen land een fenomeen werd. El orfanato is de succesvolste Spaanse genrefilm uit de nationale geschiedenis en won zoveel festivalprijzen dat een Oscar ook haalbaar werd geacht. Maar de inzending leverde niet eens een nominatie op. Dat is begrijpelijk, want de film is degelijk, maar geen moment zo bevlogen en bijzonder als het labyrint waarmee Del Toro de Oscarstemmers eerder betoverde. El orfanato is bovenal een debuutfilm van een stel jonge cinefielen, die de horrorgeschiedenis als hun broekzak kennen, en dat graag uitdragen.

In het door Bayona bewerkte scenario van geestverwant Sergio Sánchez keert een vrouw terug naar het weeshuis waar ze voor haar adoptie opgroeide. Ze heeft met haar man een opmerkelijk verbeeldingsrijk jongetje geadopteerd, en hoopt het vervallen landgoed tot een zonnig tehuis voor meer bijzondere kinderen te kunnen transformeren. Dat het niet zal lukken, is geen verrassing; dat de vrouw door spoken uit haar eigen verleden geplaagd zal worden evenmin.
Met knipogen naar genreklassiekers als The innocents, The haunting, Poltergeist, The others en The sixth sense spelen de makers een spel met de verwachtingen van de toeschouwer, en daarbij lijkt alles geoorloofd.

El orfanato heeft veel te danken aan actrice Belén Rueda, die het gekunstelde en manipulatieve karakter van de plot vaardig weet te compenseren met een overtuigend doorleefde hoofdrol. Maar wonderen kan ze niet verrichten. De film zit zo barstensvol met fraai uitgewerkte griezelmomenten, bizarre plotkronkels en intrigerende kinderspelletjes dat al die miniatuurtjes bij elkaar te veel van het goede worden. Het lijkt er op dat Bayona en Sánchez alles wat ze maar konden bedenken in de film hebben gestopt. Het verschil met [REC], het andere Spaanse horrorfenomeen van 2007, is dan ook groot: de twee debutanten willen met El orfanato alles ineens, de twee ervaren specialisten achter [REC] tonen hun meesterschap in de beperking. Soms is het beter in het donker een paar keer keihard op het juiste moment 'Boe!' te roepen, dan voortdurend alle registers open te trekken. (BART VAN DER PUT)

Trailer
Website