Vincere ****

Regie: Marco Bellocchio
Met: Giovanna Mezzogiorno, Filippo Timi
Italië wordt geleid door een opportunistische anti-democraat die de media controleert en ongegeneerd propaganda bedrijft in zijn eigen krant. Hebben we het over Silvio Berlusconi? De parallellen zijn onmiskenbaar, maar nee: het gaat Benito Mussolini.

In Marco Bellocchio's operateske melodrama Vincere zien we in oude journaals Il Duce zoals iedereen hem kent: een pompeuze schertsfiguur die uitblinkt in het grote gebaar. Maar de film laat ons ook kennis maken met Mussolini als een charismatische jonge revolutionair. De mooie Ida Dalser is meteen verkocht als ze hem ziet spreken.

Ze stort zich in een vurige romance en steunt hem onvoorwaardelijk in zijn politieke ambities. Dat windvaan Benito zich in enkele jaren tijd ontwikkelt van een pacifistische socialist tot een nationalistische oorlogshitser maakt haar niet uit. Dalsers adoratie voor Mussolini gaat zover dat ze al haar bezittingen verkoopt, om Benito's krant Il popolo d'Italia te financieren. En dan wordt alles anders.

In een vervreemdende scene wordt Ida plotseling bij Mussolini weggestuurd, omdat diens echtgenote en kinderen terugkeren. Dalser is hierover al net zo verbaasd als de kijker, die ook van niets wist. Als ze merkt dat ze op een zijspoor belandt bestookt ze de autoriteiten fanatiek met brieven over de zoon die ze Mussolini schonk. Minstens zo fanatiek is de reactie van de fascisten, die alles doen om Ida uit de buurt van hun leider te houden. Vanaf dat moment ziet Ida - en dus ook de kijker - alleen nog maar de vadsige, zelfgenoegzame dictator uit de filmjournaals.

In de vermenging van archiefbeelden en theatrale massascenes toont Bellochio zich een ware virtuoos. Sterk is ook de invulling die Filippo Timi geeft aan de rol van de jonge Benito. Je kunt bijna snappen waarom het Italiaanse volk, in navolging van Ida Dalser, blind achter deze volksmenner aanloopt. Ook al omdat Bellocchio een beeld schetst van een natie in diepe crisis.

Moeizamer is het portret van hoofdpersoon Ida Dalser. Dat ligt zeker niet aan Giovanna Mezzogiorno, die zichzelf compleet geeft om te overtuigen als een tot op het bot gekrenkte vrouw. Dalsers hysterische pogingen om Mussolini terug te claimen zorgen ervoor dat haar zoon wordt weggestopt in een tehuis, terwijl ze zelf belandt in een gesticht. Het is duidelijk dat Mussolini haar honds heeft behandeld.

Toch kun je ook snappen dat Ida's stalkersgedrag hem en zijn familie steeds verder in verlegenheid brengt. Op een gegeven moment betrapte ik mezelf erop dat ik meer begrip had voor Mussolini dan voor die monomane lastpost Dalser, die maar niet wil inzien dat ze de ongelijke strijd nooit zal winnen. (FRITZ DE JONG)