Casanegra ***

Regie: Nour Eddine Lakhmari
Met: Anas Elbaz, Omar Lotfi

Het heeft lang geduurd maar het genre van de rauwe straatfilm heeft nu ook Marokko bereikt. In Casanegra zwalken twee knullen met vage plannen voor een beter leven door een grimmig Casablanca.

Hoe verfilm je ellende in een autoritair geregeerd land? De weinige filmmakers in Marokko hadden tientallen jaren met die vraag te maken. Omdat de censuur het openlijk tonen van misstanden onmogelijk maakte, benaderden filmmakers ellende met fluwelen handschoenen. Het leverde nogal algemene films op over de spanning tussen traditie en vooruitgang.

Dat Marokko onder koning Mohammed VI, die zijn vader Hassan II in 1999 opvolgde, een moderner koers met meer burgerlijke vrijheden vaart, heeft sinds een paar jaar ook zijn neerslag op de Marokkaanse cinema. Ellende hoeft niet langer verpakt te worden in metaforen, maar kan realistisch worden getoond. Hoe snel de grenzen verschuiven, blijkt uit twee films over Casablanca.

Vijf jaar geleden stelde Mohamed Asli met In Casablanca angels don't fly de uitbuiting van arme plattelanders in Casablanca aan de kaak. Het drama was een grote stap voorwaarts, maar paste binnen de sociale genrefilm.

Een stuk verontrustender is Casanegra, dat Casablanca toont als een meedogenloze stad, waarin criminelen het voor het zeggen hebben, mannen er thuis op losslaan en werkloze jongeren zich als ratten in de val voelen.

De film portretteert drie dagen in het leven van de bevriende werkloze twintigers Adil en Karim, die dromen van een betere toekomst. Adil wil illegaal naar Zweden, waarvoor hij 60.000 dirham (ruim vijfduizend euro) nodig heeft. Karim wil zich in Casablanca een weg omhoog banen en heeft geld nodig om de rijke schoonheid op wie hij verliefd is te imponeren.

Om aan geld te komen, laten zij zich voor het karretje spannen van een gangster, die mensen graag mag bedreigen met een boormachine. De twee komen er snel achter dat de onderwereld geen luilekkerland is. Ook thuis zijn er problemen: Adils vader is een monsterlijke alcoholist en Karims vader een mentaal en fysiek gesloopte fabrieksarbeider.

Het in Marokko zeer succesvolle Casanegra (300.000 bezoekers) schetst een inktzwart beeld van Casablanca, zodat de titel 'zwart huis' de lading uitstekend dekt. Misschien is het geen toeval dat regisseur Nour Eddine Lakhmari een filmopleiding in Noorwegen volgde, want voor zo'n radicale, grimmige blik op Casablanca moet je misschien een tijdje in het buitenland hebben gezeten.

Eén ding heeft hij er niet geleerd: maat houden. De ruim twee uur durende film had makkelijk een half uur korter gekund. (JOS VAN DER BURG)

www.casanegra.info