C'est déjà l'été ***

Het speelfilmdebuut C'est déjà l'été van Martijn Smits lijdt aan de misvatting dat mensen in de marge van de samenleving nooit lachen.

'Luxe is geen optie meer' is te lezen op een groot reclamebillboard in Seraing, de vervallen industriestad in de buurt van Luik. De slogan die een automerk aanprijst - luxe is bij deze auto standaardpraktijk - vat onbedoeld ironisch de sociale ellende in C'est déjà l'été samen.

In het gebroken gezin in de film is luxe een onbekend begrip, want de ontslagen en gescheiden staalarbeider Jean (Patrick Descamps) leeft met zijn twee kinderen, de 18-jarige Marie (Julie Anson) en 12-jarige Benjamin (knappe rol Benjamin Willem), van bijstand en voedselbank.

Omdat hij zich schaamt voor zijn werkloosheid rijdt de depressieve vijftiger elke dag in een afgetrapt Mercedesbusje zogenaamd naar zijn werk. Dat Marie een vijf maanden oude baby heeft, van wie de vader in de gevangenis zit, zorgt voor nog meer complicaties. De tiener, die meer van uitgaan houdt dan van het moederschap, laat de verzorging van het kind regelmatig over aan Benjamin. De gezinsellende maakt van deze puber bepaald geen modelkind. De jongen trekt zich terug in zichzelf en wordt steeds onberekenbaarder, met fatale gevolgen.

Met C'est déjà l'été, de enige Nederlandse film dit jaar in de Tiger Competitie van het filmfestival in Rotterdam, treedt Smits nadrukkelijk in de voetsporen van Jean-Pierre en Luc Dardenne. Smits' bewondering voor het rauwe realisme in het werk van de Waalse filmmakers (La promesse, Rosetta, Le fils) gaat zover dat hij C'est déjà l'été opnam in de stad waar zij hun films maken. Hij woonde er zelfs een paar maanden als voorbereiding op het schrijven van het scenario.

En net als de Dardennes liet hij de meeste rollen spelen door lokale inwoners zonder acteerervaring. Smits' lef en doorzettingsvermogen dwingen bewondering af, maar zijn film mist de subtiliteit en gelaagdheid van zijn grote voorbeelden.

De personages in C'est déjà l'été zijn te eendimensionaal. Smits maakt de klassieke fout om het leven aan de onderkant van de samenleving alleen maar als een poel van ellende te zien. C'est déjà l'été doet meer denken aan sombere artfilmclichés dan aan de werkelijkheid. Smits heeft zeker talent (eerder won hij een Gouden Kalf met zijn tv-film Anvers); nu nog een gelaagd scenario. (JOS VAN DER BURG)

C'est déjà l'été ***
Regie: Martijn Smits
Met: Benjamin Willem, Patrick Descamps

www.deproductie.nl/cestdejalete