In de Bijlmer: 'Zelfs een moord raakt deze jongens nauwelijks'

22 schietpartijen in een jaar, drie doden. Hoe is het om nu in stadsdeel de Bijlmer te wonen? Eerste deel van een serie.

'Respect is een groot ding. Maar er zijn verschillende vormen: je hebt respect en straatrespect. Straatrespect draait om reputatie. Wie is de hardste? Wie staat het hoogst in de hiërarchie? Een ander angst inboezemen speelt daarbij ook een rol. Als je je als een watje gedraagt, loop je het gevaar getest te worden. Zoals hyena's een gewonde leeuw te grazen proberen te nemen. Daarom kiezen veel van deze jongens vanaf jonge leeftijd voor een masker van onkwetsbaarheid.''

Howard van Sauers alias Deams kent zijn pappenheimers. De jongerenwerker trekt sinds 1999 op met de jongens in de Bijlmer. De laatste zes jaar vanuit het jongerenhonk
K-city in buurthuis De Bonte Kraai, naast het winkelcentrum Kraaiennest dat moe en der dagen zat hunkert naar de sloop. Het zijn de laatste resten van de oude Bijlmer. ''In de nieuwbouw gebeurt ook van alles,'' relativeert Deams de impact van het troosteloze decor. ''Maar het helpt ook niet echt mee natuurlijk.''

In en om K-city hangen dagelijks zo'n 150 jongeren rond. In de leeftijd van twaalf tot 24 jaar, meestal met een Antilliaanse, Surinaamse of Dominicaanse achtergrond. In de huiskamer kunnen ze naar muziek luisteren, televisiekijken en computeren. ''Het heeft geen zin de jongens met de straatmentaliteit lastig te vallen met gesprekken over scholing of werk,'' vertelt Deams. ''Dat dringt niet tot ze door. We willen ze een plek bieden. Soms ontstaat contact en kun je een gesprek voeren.''

Achter het buurthuis ligt de speeltuin waar twee weken geleden Ishmael Gumbs werd neergeschoten, één van de jongeren uit de groep. Deams beschouwt de schietpartij als een bewijs van de verharding in de buurt. ''De dader heeft Ishmael op klaarlichte dag neergeschoten, temidden van tientallen mensen. Hij had er schijt aan.''

De jongerenwerker zegt zich zorgen te maken over de gelatenheid onder de achterblijvers. ''Ze gaan door alsof er niets gebeurd is. Ze zijn gewend geraakt aan het geweld.''

Het drama is aanleiding voor veel aandacht voor de K-buurt, van media, politiek en bestuur. Deams beseft dat die aandacht weer voorbij zal gaan. ''Waar we vooral behoefte aan hebben, zijn maatregelen om het perspectief van deze jongens te vergroten. Ze weten weinig van de wereld. Voor de meesten is Holendrecht al ver weg. Ze kennen ook nauwelijks mensen die anders leven. Ze kennen alleen elkaar.''

Heeft Deams zelf ideeën om hun wereld te vergroten? ''Waarom heeft de krijgsmacht hier geen wervingsbureau in het winkelcentrum? Ik heb in de luchtmacht gezeten. Daar heb ik veel geleerd.''

Muziek kan ook helpen: vrijwel alle jongens zijn gek op hiphop en rap. Deams speelt zelf in de eredivisie. Amerikaanse grootheden als De La Soul, Chuck D. en Big Daddy Kane werken mee aan een nieuw album van Deams, dat volgend jaar maart verschijnt, het resultaat van een oude vriendschap met LL Cool J. ''Ik heb in Brooklyn gewoond. Als je daar bent geweest, valt het in de K-buurt reuze mee hoor. Daar zorgde crack voor enorme problemen. Mijn jongens houden het keurig bij een blowtje en een biertje.'' (PATRICK MEERSHOEK)

Foto Jean-Pierre Jans