Stadsgezichten: Slibvijzelgemaal Zeeburgereiland

Het Zeeburgereiland ligt bouwrijp te wachten op de 5500 woningen die tussen nu en 2020 worden gebouwd. Midden op de zandvlakte herinneren drie hoge silo's het passerende verkeer aan de voormalige waterzuiveringsinstallatie op het eiland. Even verder op het eiland staan echter nog twee relikwieën van de zuivering die in 2006 werd ontmanteld. Deze merkwaardige bouwsels - twee langwerpige betonnen huisjes - zijn voormalige slibvijzelgemalen. Fotograaf en ondernemer Martijn van den Dobbelsteen zal een van de twee gemalen in twee fases ontwikkelen tot een creatieve werk- en ontmoetingsplek.

Het Zeeburgereiland ontstond in zijn huidige vorm begin vorige eeuw door de storting van slib uit het IJ en het Oostelijk Havengebied. Tot in de jaren vijftig was het een afgelegen en ontoegankelijk gebied, dat enkel dienst deed als militair oefenterrein en aanmeerbasis voor watervliegtuigen. Met het beheer  van de Amsterdamse Brug en Schellingwouder-brug in 1957 werd het eiland verbonden met het vasteland. Er vestigden zich bedrijven in het gebied, en in de jaren tachtig werd er een rioolwaterzuiveringsinstallatie gebouwd. In 1996 is de Piet Heintunnel geopend, de verbinding tussen het oostelijk Havengebied en de Ringweg A10 op het Zeeburgereiland. Nadat in 2006 de taken van de waterzuivering door een nieuwe installatie in het Westelijk Havengebied werden overgenomen konden de oude utiliteitsgebouwen worden gesloopt. Op de gistingtanks en twee slibvijzelgemalen na, deze werden uit 'nostalgisch oogpunt' gespaard. Projectbureau IJburg schreef een prijsvraag uit voor een herbestemming van de silo's, die in 2009 werd gewonnen door het Annie M.G. Schmidt Huis.

In de eerste fase van de verbouwing van het slibvijzelgemaal wordt het bestaande gebouw bruikbaar gemaakt als werkruimte voor Dobbelsteen Fotografie en de redactie van buurtkrant de Brug. Het voormalige gemaal blijft daarbij grotendeels in oorspronkelijke staat. Omdat de entree moet worden aangepast aan het nieuwe straatniveau, wordt het gebouw letterlijk laagdrempelig. Het nodigt buurtbewoners uit binnen te komen voor een kop koffie en het laatste nieuws.

In de tweede fase wordt het slibvijzelgemaal uitgebreid. De contour wordt naar de achterzijde toe 'geperst' tot een groter volume, dat gedeeltelijk onder het straatniveau komt te liggen. Op de bovenverdieping krijgen vijf creatieve ondernemers een werkplek. Op de begane grond komt een 21 meter lange galerieruimte, die aan weerszijde als patio vijf meter doorloopt in de buitenruimte. De lichte galerieruimte wordt voorzien van loungebanken, een kleine bar, draadloos internet, en buiten twee zitkuilen. Hier kunnen ook culturele evenementen georganiseerd worden, waarmee Van den Dobbelsteen het slibvijzelgemaal hoopt om te toveren tot een dynamische ontmoetingsplaats.

Opdrachtgever: Dienst Waterkeringen & Rioleringen, gemeente Amsterdam
Bouw: Rebel Bouw BV, Oude Meer, 1982
Architect verbouwing: MIR architecten
Ontwikkelaar/concept: Martijn van den Dobbelsteen