Jol was alles, behalve linksback

Ajax speelt morgen in de Arena tegen ADO Den Haag. Dat is de oude club van trainer Martin Jol. Wat voor voetballer was Jol eigenlijk? 'In Jan Vertonghen en Toby Alderweireld zie ik wel iets van Jol terug.'

''Martin Jol was een ideale speler voor een trainer,'' zegt Rob Baan. ''En ik kan het weten, want ik ben zijn trainer geweest. Op het einde van zijn loopbaan heb ik hem bij ADO onder mijn hoede gehad.'' De samenwerking was erg goed. Vóór elke wedstrijd overlegde ik de tactiek met Martin en met Heini Otto. Martin wilde ook altijd weten wat we op de training gingen doen. Hij hield zijn trainer scherp.''

Baan maakte de herfst van Jols carrière mee. De Scheveninger brak door bij Den Haag, maar hij speelde vervolgens bij Bayern München, FC Twente, West Bromwich Albion en Coventry City alvorens hij terugkeerde op het oude nest. Hij doorliep in zijn loopbaan alle nationale jeugdselecties en hij bracht het tot drie interlands.

''Martin was bij mij centrale verdediger,'' aldus Baan. ''Hij was een moderne verdediger, met een goed spelinzicht, een goede pass en een prima techniek. Hij was rechtsbenig, maar hij kon ook wel wat met links. Martin was niet de allersnelste, maar hij stelde zich altijd goed op.''

Jol is echter ook middenvelder geweest. Bij West Bromwich Albion speelde hij in die linie samen met Romeo Zondervan. ''Martin was kopsterk, had een hard schot, en als ik werd aangepakt nam hij het altijd voor me op. Door zijn stevige manier van spelen werd 'Jollie' in Engeland op handen gedragen.''

''Maar ik ben eigenlijk doorgebroken als aanvaller,'' zegt Jol zelf. ''En ik heb ook als rechtsbuiten gespeeld, op de plek van Tsjeu La Ling. En ik ben als rechtsback in de belangstelling gekomen van Ajax en Bayern München. Ik heb eigenlijk op alle plekken gespeeld, al ben ik nooit linksback geweest. En nooit keeper.''

Bij ADO wierp Jol zich ook op als de architect van de vrije trappen. ''Martin had ooit een variant bedacht waarbij twee van onze eigen spelers tegen elkaar moesten aanlopen en moesten vallen,'' herinnert toenmalige teamgenoot Fons Groenendijk zich. ''Het moest er voor de tegenstander en voor het publiek uitzien alsof onze vrije trap volledig was mislukt, maar dat hoorde bij de act. De consternatie die vervolgens ontstond moesten wij gebruiken om iemand vrij voor de keeper te zetten. Dat is twee keer gelukt. Maar ook met andere ingestudeerde vrije trappen maakten we veel goals. Ik herinner me dat we met ADO naar de eredivisie promoveerden nadat we in 36 duels ongeslagen waren.''

Jol bekommerde zich niet alleen om de vrije trappen, maar ook om zijn medespelers. ''Aan mannen als hij en Heini Otto heb ik in mijn ontwikkeling als voetballer meer gehad dan aan de trainers die voor de groep stonden. Hij was bezeten van winnen en hij kon spijkerhard zijn. Martin zag er in die tijd ook vervaarlijk uit, met z'n sterke lijf en zijn baard.''

In de huidigde spelersgroep van Ajax ziet Groenendijk wel iets van Jol terug in Jan Vertonghen en in Toby Alderweireld. ''Zelfde postuur, zelfde kwaliteiten, al ken ik Jol als een door de wol geverfde speler. Vertonghen en Alderweireld zijn nog jong, maar ik denk dat Martin wel iets van zichzelf in die jongens herkent.''

Jol beaamt dat. ''Ik zie de grootste parallellen eigenlijk met Vertonghen. Hij kan op meerdere posities spelen, hij is een topspeler in spé.''

Hagenaar Aad de Mos ziet in de huidige selectie van Ajax geen enkele speler die hem aan Jol doet denken. ''Martin was altijd bezig met hoe het team kon winnen. Tegenwoordig zijn spelers alleen maar met zichzelf bezig.'' (JOP VAN KEMPEN)