Wie durft?

AMSTERDAM - Wat hebben Morten Olsen, Jan Wouters, Co Adriaanse, Ronald Koeman, Danny Blind, Henk ten Cate en Marco van Basten met elkaar gemeen? Zij dienden geen van allen hun contract uit als trainer van Ajax.

Na Olsen (1998) werd alleen Koeman nog kampioen met Ajax: in 2002 en 2004. Het waren kleine lichtpuntjes in een donker decennium. Nog geen jaar na die laatste landstitel trok Koeman ongeveer dezelfde conclusie als Van Basten gisteren: ''Ik moet eerlijk zijn tegen mezelf en Ajax. Ik kan niet meer de kracht en de energie opbrengen om de groep beter te laten presteren.''

Oud of jong, ervaren of onervaren, 'paard' of 'ruiter', beminnelijk of afstandelijk; vroeg of laat liepen alle trainers de afgelopen tien jaar bij Ajax tegen dezelfde problemen aan.

Wat die problemen zijn, is inmiddels genoegzaam bekend. Jeugdige naïviteit bij de voetballers, een gebrek aan weerbaarheid, egoïsme, dubbele agenda's in de clubleiding, botsingen tussen trainer en spelers, gedwongen verkoop van de beste voetballers, druk van de media en een ongezond verwachtingspatroon.

De club is in de war en de achterban zo langzamerhand ook. In zijn nadagen als trainer van Ajax legde Adriaanse uit dat in zijn technische staf geen plaats was voor Marco van Basten, die zijn licht bij de club wilde opsteken. ''Een goed paard is nog geen goede ruiter'', vond Adriaanse. Hij werd om die uitspraak verketterd. Op 26 november 2001, tijdens Ajax-PSV, zwaaide de supporters in de Arena massaal met witte zakdoekjes naar de coach - die kort daarna zijn ontslag kreeg - en werd Van Basten luid toegezongen. Acht jaar later is het omgekeerde het geval: zakdoekjes voor Van Basten en onder de aanhang klinkt de roep om Co.

Adriaanse moet weg bij zijn huidige club, Red Bull Salzburg. Hij wordt genoemd als opvolger van Louis van Gaal, die AZ mogelijk verlaat voor Bayern München. En eerlijk is eerlijk: je ziet Adriaanse eerder terugkeren in Alkmaar, waar hij ooit met opgeheven hoofd vertrok, dan in Amsterdam, waar hij met pek en veren werd verjaagd.

Ajax is een duiventil en van die stoelendans wilde de club juist af. Het was de bedoeling om Van Basten lang in het zadel te houden. ''Wel vijf of tien jaar'', zei algemeen directeur Rik van den Boog gisteren. ''We wilden er echt iets moois van maken. Daarom doet dit besluit van Marco ook zo'n pijn.''

Maar volgens Van den Boog zal het vertrek van Van Basten slechts voor 'een beetje instabiliteit' zorgen. ''Met de structuur die er nu staat, is het voor de nieuwe trainer makkelijker om op dit schip te stappen dan in de jaren hiervoor.''

De vraag is alleen of er nog capabele trainers zijn die het karwei aandurven bij Ajax. Koeman is vrij, maar hij heeft zijn portie wel gehad. Net als Adriaanse en Blind, die tegenwoordig manager technische zaken is bij de club.

De naam van Frank Rijkaard is gevallen. Hij geniet na een hectische periode bij Barcelona van een sabbatical. Maar zijn naam is ook gevallen bij AC Milan en Chelsea. Clubs waarmee Ajax op geen enkele manier kan concurreren.

En dan is er nog Van Gaal, met Rinus Michels de beste en succesvolste trainer in de geschiedenis van Ajax. Zou hij te porren zijn voor een terugkeer, even los van zijn serieuze flirt met Bayern München? Van Gaal was er onlangs nog heel stellig over: ''Ik keer nooit meer terug naar Ajax.'' Want ook hij is het afgelopen decennium (in 2004, als technisch directeur) gekrenkt door de toenmalige clubleiding van Ajax en uiteindelijk boos opgestapt. (DICK SINTENIE)

Zie ook de fotoreeks: De trainers die Ajax versleet