Wilfred van Oijen: Juist dat stiekeme klopt niet

DE VERKIEZING VAN DE AMSTERDAMMER VAN HET JAAR

Huisarts Wilfred van Oijen stond dertig jaar patiënten bij die euthanasie wensten. Hij bleef dat doen, alle commotie en een uitspraak van de rechter ten spijt.

De dood kan ook een vriend zijn. Als het leven al te lang heeft geduurd, het lijden ondraaglijk en de hoop voorbij is. En er de keuze is: tot hier en niet verder. Maar dan moet er wel een arts zijn die deze keuze mogelijk maakt, open en eerlijk.

Wilfred van Oijen nam in 1979 de praktijk over van zijn vader en sindsdien stond hij patiënten bij in hun laatste levensfase, waarbij hij nadrukkelijk de mogelijkheid van euthanasie openhield. Hij behoorde destijds tot de eerste artsen die niet de dosis morfine opvoerden en vervolgens 'natuurlijke dood' noteerden. Van Oijen schreef op wat het was: euthanasie.

Van Ooijen: ''Het is toch te zot dat je als een boef bezig bent? Want zo voelt het wel.''

Euthanasie hoort niet in stilte te gebeuren. Van Oijen: ''Juist dat stiekeme klopt niet. Dan ben je minder toetsbaar. Je moet straight zijn, open en bloot. Het gaat om de autonomie van de patiënt. Maar ook voor de nabestaanden. Die moeten erover kunnen praten.''

In 1994 liet Van Oijen zijn stervensbegeleiding van de Amsterdammer Cees van Wendel filmen. De documentaire, Dood op verzoek, van regisseur Mark Nederhorst, haalde de wereldpers. Hij werd Doctor Death, in landen als Italië is hij sindsdien niet meer welkom.

Van Oijen: ''Spijt heb ik niet, maar het heeft veel gekost van mijn familie, mijn kinderen. Die kregen op school te horen: 'Hé, je vader is een moordenaar.' Maar sinds die documentaire, of je nu voor bent of niet, weet je wel waarover je praat. Mensen kunnen een mening vormen op basis van feiten.''

In 1997 stond Van Oijen de 84-jarige vrouw bij tijdens haar overlijden. Ze had doorligplekken tot op het bot, lag in haar eigen viezigheid, want het personeel van het verzorgingshuis durfde haar niet meer te verschonen, uit angst dat ze dat niet zou overleven.

De rechter oordeelde dat Van Oijen de juiste procedure niet had gevolgd. Van Oijen wijt het aan een gebrekkige samenwerking met het verzorgingshuis. Hoe dan ook: Van Oijen werd veroordeeld voor moord. Het Hof gaf hem in 2004 dan wel een symbolische straf, één week voorwaardelijk, maar dat verzachtte de pijn allerminst.

Van Oijen: ''Je voelt je vies, besmeurd. Dit is het mooiste werk dat er is, maar als je tot het diepst van je ziel wordt geraakt, ga je aan jezelf twijfelen. Ik weet nu wat het is om depressief te zijn.''

De golden retriever Malou, vernoemd naar Mamaloe van Pipo de Clown, een therapeutische aanschaf, gaf hem beetje bij beetje weer wat vreugde in zijn leven. Sindsdien zit Malou in een bak op de fiets, elke dag als Van Oijen naar zijn praktijk fietste. Tot gisteren was dat. Van Oijen is met pensioen, zijn dochter neemt de praktijk over.

Ook na zijn veroordeling heeft Van Oijen patiënten naar de dood begeleid. Maar hij werd wel voorzichtiger, nóg voorzichtiger.

Onlangs bijvoorbeeld. Een huisarts durfde uiteindelijk een euthanasie niet uit te voeren, een uur voor het afgesproken tijdstip. De nabestaanden, ze hadden al afscheid genomen, vroegen of Van Oijen het over wilde nemen.

Dat heeft hij dus niet gedaan. Hij had geen langdurige relatie met de patiënt. Hij keek wel uit. Maar in die andere gevallen, als hij zinloos lijden kon verkorten, nam Wilfred van Oijen die verantwoordelijkheid.

Naar eer en geweten. (HANS VAN DER BEEK, FOTO JAN VAN BREDA)

Terug naar de verkiezing.

Bekijk het portret van Wilfred van Oijen op at5.nl