Amsterdam Bewaar

Fotovakhandelaren vragen hulp van minister tegen pasfotoapparaten

Ton de Lange aan het werk
Ton de Lange aan het werk © Het Parool/Rowin Ubink

De gemeente Amsterdam plaatst pasfotoapparaten in de stadsdeelkantoren en de Stopera. Volgens fotovakhandelaren draait de gemeente hen daarmee de nek om. Ze hebben de minister van Binnenlandse Zaken gevraagd in te grijpen.

Branche-organisatie Verenigde Pasfotomakers heeft minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) in een brandbrief gevraagd de gemeente Amsterdam opdracht te geven de pasfotoautomaten in de stadsdeelkantoren en de Stopera te verwijderen. 'Of zij halen de stekker uit dat apparaat, of ik moet de stekker uit mijn bedrijf trekken', zegt fotograaf Ton de Lange.

Hij merkt het meteen als het pasfotohokje in stadsdeelkantoor Zuidoost buiten werking is. 'Dan is de aanloop weer zoals hij altijd was. Maar als het werkt, ben ik zeker de helft van mijn omzet kwijt.'
De Lange nam in januari Foto de Boer aan het Bijlmerplein over. 'Vanuit een uitkering. Ik wilde weer wat doen, in mijn eigen stadsdeel. Van tevoren heb ik goed naar de omzetcijfers gekeken. Die zagen er goed uit.'

Ze waren echter wel voor ongeveer driekwart gebaseerd op paspoortfoto's. 'We doen hier veel meer, maar pasfoto's zijn de rode draad. Dat gaat de hele dag door. Ik zag in januari de cijfers teruglopen en hoorde toen van klanten dat er tweehonderd meter verderop, bij het stadsdeel een fotohokje was neergezet. En dat was flink goedkoper. Er zit in de buurt nog een collega. Met z'n tweeën ging het altijd prima. Maar nu is de gemeente onze concurrent.'

Deal
Het is niet het enige pasfotohokje dat plotseling bij de gemeente opdook. Ook in de stadsdeelkantoren in Oost, West en Nieuw-West staan ze inmiddels, de andere 'stadsloketten' moeten voor juli zijn voorzien.

De plaatsing van de apparaten is volgens Joep Kock van fotovakblad Beeldvorming.info een gevolg van een onderhandse deal die de gemeente heeft gesloten met slechts één leverancier van pasfotoapparaten, Prontophot. Andere leveranciers of paspoortfotografen kregen van de gemeente niet de kans mee te dingen. 'Dat lijkt in elk geval niet op verstandig en onafhankelijk inkoopbeleid,' zegt Kock.

Onwettig
De Verenigde Pasfotomakers noemt de deal zelfs onwettig. Minister Plasterk liet in 2013 na eerdere ophef over plannen om paspoortfoto's bij gemeentes te laten maken de Kamer weten dat 'alleen met instemming van de Tweede Kamer foto's op het gemeentehuis kunnen worden gemaakt'. Kock: 'Die toestemming is er niet.'
 
Ook pasfotogrootheid Heno trok direct bij de gemeente aan de bel. 'Wij zitten al sinds jaar en dag met een vestiging in de gang van de Stopera,' zegt Esso Noordhoff van Heno. 'En nu krijgen we een fotomachine pal naast de deur. Ik hoop dat we onze vestiging in de Stopera kunnen openhouden. Ik moet toch de huur betalen, aan de gemeente.' Noordhoff overweegt juridische stappen tegen de gemeente te nemen.

Toen de vakvereniging aan de bel trok, draaide de gemeente alsnog bij. Naast Prontophot werden eind april zes andere partijen - waaronder Heno - gevraagd vóór eind mei een bod uit te brengen; de apparaten moeten er 1 juli staan. 'Die aanbesteding was geen verplichting voor de gemeente', zegt de woordvoerder van verantwoordelijk wethouder Abdeluheb Choho. 'Maar gelet op de gevoeligheid hebben we ondernemers alsnog meer kansen geboden op een stukje van de omzet.'

Volgens Kock zijn ook pasfotomakers uitgenodigd die helemaal geen foto-apparatuur leveren, terwijl bedrijven die zulke apparaten wel aanbieden juist niet bij de inderhaast ingelaste tender werden betrokken. 'Omdat het aantal genodigden beperkt is en de opdracht voor veel partijen niet haalbaar is binnen de gestelde termijn, lijkt het erop dat de gemeente een dubieus besluit wil verdoezelen door een schijnprocedure te starten waarvan de uitslag op voorhand vaststaat,' zegt Kock.

Snelheid
De gemeente ontkent dat. 'Dit past binnen de aanbestedingsregels van de gemeente,' zegt de woordvoerder. 'De pasfotohokjes zijn neergezet omdat het past in ons streven naar servicegerichte dienstverlening. Het komt vaak voor dat burgers aan de balie worden weggestuurd omdat zij geen foto bij zich hebben of een foto die niet aan de eisen voldoet. Mensen vinden het vervelend om dan op zoek te moeten naar een fotograaf. Die zitten niet altijd in de buurt of zijn niet open op dezelfde tijden als het Stadsloket.'

'Met deze hokjes kunnen burgers snel over een goede pasfoto beschikken. Dat is concurrentie voor de vakfotograaf, maar die staat gelijk aan de concurrentie van een fotograaf in de buurt of een automaat bij een drogist of op een station.Het staat burgers vrij te beslissen waar zij hun foto laten maken. En op onze website wordt expliciet gemeld dat als een burger zeker wil weten dat zijn foto aan de gestelde eisen voldoet, hij naar een professionele fotograaf moet gaan.'

'Kinderen, ouderen of gehandicapten kunnen helemaal niet in zo'n machine terecht,' zegt Noordhoff van Heno. 'Wij mochten van de betrokken ambtenaar de moeilijke gevallen doen. Maar als dit doorgaat, zijn er straks helemaal geen zelfstandige pasfotofotografen meer voor welke gevallen dan ook.'

'Oneerlijk'
Pasfotograaf De Lange is niet uitgenodigd voor de nieuwe aanbesteding. Hij begrijpt niet dat de gemeente niet bij de bestaande fotowinkels in Zuidoost heeft aangeklopt. Hij heeft een brief aan de burgemeester geschreven.

'Dit is oneerlijk, die apparaten worden deels betaald met gemeenschapsgeld. Ze krijgen de stroom voor die hokjes van de gemeente en er zal toch een ambtenaar zijn die het ding aan- en uitdoet en schoonmaakt. Daar kan ik niet tegen concurreren. Dit kost me zo veel geld, dat ik me zorgen maak of mijn bedrijf nog kan voortbestaan. Pasfoto's zijn de kurk waarop het drijft.'