Kunst & Media Bewaar

Hond Rintje was het omslagpunt voor Sieb Posthuma (1960-2014)

Sieb Posthuma in 2009.
Sieb Posthuma in 2009. © ANP

Illustrator, schrijver, ontwerper en Gouden Penseelwinnaar Sieb Posthuma was pas 54 jaar toen hij gisteren in zijn woonplaats Amsterdam overleed. In de formulering van zijn uitgeverij Querido Kinderboeken: 'Hij zag niet langer licht in zijn leven.'

Het persbericht van Querido had als motto een citaat van Posthuma uit een interview in NRC Handelsblad: 'Ik ken het zwart, maar kies het licht.' Het was wellicht een dubbele verwijzing, van de ontwikkeling van een kunstenaar die wat zwaarmoedige doeken maakte, naar een tekenaar die één van de beste kinderboeken­illustrators van Nederland werd.

Hij was schepper van Rintje (gebaseerd op zijn eigen foxterriër) en had een lichte, elegant-ironische stijl die zich spiegelde aan het werk van iemand als Saul Steinberg, die tekende voor Amerikaanse bladen als Punch en The New Yorker, waarop zijn vader was geabonneerd.

Uitweg
In een interview in Trouw wees Posthuma op zijn 'vrij ingewikkelde achtergrond' met ouders 'die er een potje van maakten'. En als kind zag Posthuma een uitweg: 'Ik was niet bepaald een kind dat stampvoetend om aandacht vroeg, maar ik had wel tekentalent. Dat talent heb ik aangewend om mijn bestaansrecht te claimen. Als een soort spandoek heb ik het omhooggehouden: 'Hier ben ik. Dit kan ik. Dit is wat ik doe.'

In hetzelfde interview schetst Posthuma zijn leven als kind, met een moeder die het jonge gezin in de steek liet, waarna er een jonge stiefmoeder kwam. Zowel zijn moeder als zijn stiefmoeder pleegden zelfmoord, iets waar zijn vader nooit overheen zou komen.

'Truttenafdeling'
De in 1960 in Rotterdam geboren Posthuma studeerde aan de Rietveld Academie in Amsterdam aan de autonome richting schilderen en vrije grafiek. Er was een richting 'illustratie', maar die werd door Posthuma toen gezien als 'een truttenafdeling'. Hij hoorde meer bij de club van Peter Klashorst en Maarten Ploeg, de Nieuwe Wilden van de jaren tachtig.

Na zijn afstuderen werd hij illustrator voor onder meer NRC Handelsblad en vervaardigde hij tekeningen bij het werk van bekende HP-columnisten als Guus Vleugel, Theo van Gogh en Annemarie Oster. 'Sieb tekent elegant, ironisch zonder dat het koket is,' vond Oster.

Meer dan een inspiratiebron
Rintje, hoofdfiguur van een krantenfeuilleton, boeken en theatervoorstellingen, werd zijn bekendste figuur, gebaseerd op de naar de schaatser genoemde hond die in 1994 in zijn leven kwam. De hond was veel meer dan een inspiratiebron. Vorig jaar verscheen de door Joukje Akveld geschreven biografie 'Van toen, tot hier en nu verder'. Aan Akveld vertelde hij dat hij de komst van Rintje 'een omslagpunt' was: 'De egocentrische fase van mijn leven was voorbij.'

Het werk van Posthuma werd vele malen bekroond, met een Zilveren Penseel voor 'Feodoor heeft zeven zussen' (2007) en Gouden Penselen voor 'Boven in een groen linde zat een moddervette haan' (2009) en 'Een vijver vol inkt' (2012), een bloemlezing uit de kindergedichten van Annie M.G.Schmidt.

Momenteel is in het Kinderboekenmuseum in Den Haag een overzichtstentoonstelling van het werk van Posthuma te zien. Posthuma omschreef zichzelf als tekenaar als 'een zoekende meester': 'Ik streef ernaar de kracht van mijn schets te bereiken in de uiteindelijke tekening. Dat gaat me nooit lukken, maar dat is niet erg. Je kunt alleen maar proberen er zo dicht mogelijk bij in de buurt te komen.'