*

Aanmelden
parool.nl
Vrij, Onverveerd

De gulle lach - 5

29-07-10   10:38 uur
Vlnr boven: Alexander Pola, Annet Malherbe, Drs. P., Moestafa en Albert Mol. Vlnr onder: Gerard Reve, Annemarie Oster, Herman Pley, Clous van Mechelen en Justus van Maurik.

Ziehier, in alfabetische volgorde, het vierde tiental van zeventig kandidaten voor de titel Geestigste Amsterdammer ooit. De jury kan de enkele grootheid die over het hoofd is gezien, er nog tussen smokkelen. U mag twee finalisten kiezen.

De winnaar van de vierde ronde was John Kraaijkamp met 26 procent. De nek aan nekrace voor de tweede plaats werd gewonnen door Herman Koch (zestien procent), net voor Marc-Marie Huijbregts en Leen Jongewaard. Eduard Jacobs, de grondlegger van het Nederlands cabaret, kreeg één procent. De jury (theaterwetenschapper Hilde Scholten en de Parooljournalisten Ronald Ockhuysen en Paul Arnoldussen) pinkte een traantje weg. Finalisten tot nu toe: Adèle Bloemendaal, Simon Carmiggelt, Nico Dijkshoorn, Arjan Ederveen, Paul Haenen, Youp van 't Hek, Herman Koch, John Kraaijkamp.

Onderaan deze pagina kunt u tot zondag 1 augustus 22.00 uur stemmen op uw favoriete Geestigste Amsterdammer(s) ooit.

Annet Malherbe (1957)
Gooische vrouw


Actrice, te zien in meerdere films van haar echtgenoot Alex van Warmerdam en ook in Abeltje, Jiskefet en 't Vrije Schaep.
Ze was Willemijn Lodewijkx in Gooische Vrouwen. In Vrij Nederland: 'In de synopsis stond Willemijn voor de klassieke, traditionele vrouw. In Het Gooi. Gezellig. Met de kinderen. Als ik dat alleen al lees, begint er bij mij van alles te pompen en te kloppen. Ik denk meteen: Oké. Gezellig. Maar... wel doodongelukkig. Als we aan het werk waren en ik mezelf als Willemijn bekeek, zei ik vaak: wat zou mijn moeder blij zijn geweest. Om hoe ik eruitzag, met die kleren, dat diadeem. Ik kom daar vandaan. Niet zozeer oud geld of zo'n milieu, meer gegoede middenklasse. Mijn ouders schurkten daar ook wel tegenaan. Maar mijn moeder was geen Willemijn, en ik ben het ook niet."

Gooische Vrouwen Willemijn & Cheryl bij de afslankclub
(YouTube)

Justus van Maurik (1846-1904)
Onderzoeker


Schrijver, vooral over de stad. Eén van de meest gelezen schrijvers in de tweede helft van de negentiende eeuw.
Zijn naam is nog een begrip, maar dat is vanwege de sigaren: Van Maurik kwam uit een geslacht van sigarenfabrikanten en heeft de zaak zelf ook geleid. Een aristocraat die op pad ging in de volkswijken en in duistere kroegen, dat was in die tijd ongebruikelijk. En hij ging als suppoost in het Rijks staan om te zien wat zo'n man meemaakte. Proeve van zijn stijl, uit 'Toen ik nog jong was', de introductie van zijn figuur Ouwe Sientje: 'Een klein verschrompeld gezichtje met uitstekende jukbeenderen, een neusje, dat nog pogingen doet om zich recht te houden, en een ingevallen mond waarin één enkele tand als een obelisk op vroeger tijden wees. Rimpelig als een overjarige pippeling en sproeterig in het gelaat, dat, begroeid door spaarzaam grijs, bijna wit haar, uit haar grooten hoed opdoemde.'

Clous van Mechelen (1942)
Chinees en vlees


Muzikant, componist, entertainer. Had in 1969 een hit met zijn groep de Butlers: Nasi goreng, bami, saté / Neem ook nog een loempia mee. / Eet je maar rond / Het is ook zo gezond / Ja, de Chinees doet veel meer met vlees.
Kwam uit Indië maar wisten wij veel.
Jan Vos uit het programma Ronflonflon (met Jacques Plafond) van Wim T. Schippers, liedjes voor Barend Servet en Sjef van Oekel. Maakt deel uit van het aangename Nieuwe Trio, rond de zingende tandarts Nick van Gasteren. Heeft nu een solo-cabaretprogramma, Ode aan de conferencier, met liedjes die hij samen schreef met Tol Hansse, Jan Blaaser en Schippers. Vindt de mooiste noot, zei hij tegen NRC, 'de bes, gespeeld door Sonny Rollins op tenorsaxofoon in het nummer Vierd Blues op het album Collectors' Items van Miles Davis, opgenomen op 16 maart 1956 in New York.' Maar hij is er nooit achtergekomen wat dat woord vierd betekent.

Cd box presentatie ron flon flon (YouTube)

Albert Mol (1917 - 2004)
Nationale nicht


Geboren in het tehuis voor gevallen vrouwen. Balletdanser, toneelspeler, filmacteur - van Fanfare tot Het wonderlijke leven van Willem Parel  en Lieve Jongens - zanger, komiek, schrijver. En jurylid van het immens  populaire televisiespelletje Wie van de drie. Koos Postema vroeg hem ergens in de jaren zestig bij een tv-gesprek of hij homo was en Mol antwoordde: "Als u belooft het niet verder te vertellen: Ja!" Dat was dapper van hem, en dat hij daarna de status kreeg van 'nationale nicht' moest hij op de koop toenemen. Zoals hij er zich ook mee moest verzoenen de nationale lachebek te zijn. Schreef bestsellers rond de prostituee Blonde Greet. Wat zien ik, Haar van boven en Blonde Greet. Journalisten wilden altijd weten wie daar model voor had gestaan. Tegen een Vlaamse journalist noemde hij een willekeurig adres in de P.C. Hooftstraat. Het Algemeen Dagblad vertelde hoe het verder ging: Hij werd gebeld door een woedende mevrouw. "Wat hebt u nu gedaan? Ik ben 62, ik ben blond, en de bel staat niet stil." Mol bezocht haar met een doos bonbons Mol: "Ze deed de deur open, ze pakte de bonbons, ze zei dat ze het een smerig boek vond en ze gooide de deur met een klap weer dicht."

Albert Mol - TV-fragmenten (YouTube)

Moestafa (1899-1980)
Stadsminstreel


Hoofdberoep: advocaat en dat onder zijn echte naam Ernst August Moes, als Moestafa zong hij voor en na de oorlog liedjes in zwaar Amsterdams accent. Burgemeester Arnold Jan d'Ailly benoemde hem zeer informeel - een notitie achterop een menukaart - tot stadsminstreel van Amsterdam, en die titel liet hij zich niet ontnemen.
Een nette, zeer doordeweeks ogende kantoorman met ronde bril, die met zijn gitaar, mandoline of luit vrijwel onbeweeglijk zijn liederen ten gehore bracht. Over het Concertgebouworkest bijvoorbeeld: 'Waar is nou meer kunst an: twee moppies per week / Met een ploeg van wel negentig man / Of de hele week draaie en nooit 's van streek / Wat allenig een orgelman kan.'
Hij vatte het begin van de Gijsbrecht samen: So as de saak begint, komt Gijs na buite lope / Hij tuint wat op de stoep en gooit se winkel ope / Dat is een kleresaak, hij heb
't over veste / En van se concurrente, want die sitten 'm te peste.
Moestafa over Parijs: Parijs dat sit vol met Fransose / Want die groeie daar so in 't wild / En de juffrouwe die geure as rose / Waar een Mokumse goser van rilt.

Annemarie Oster (1942)

Schrijfster, actrice. Geestig in Hadimassa. (zie Youtube: Ton Van Duinhoven - Robot Hadimassa). Heeft een prachtpersiflage op Brigitte Bardot en haar liedje Sidonie a plus d'un amant in huis. Dook een paar jaar geleden plotseling in Baantjer op. Boeken onder meer: Sjans, Hoe moet je kijken en Een vrouw om achterna te reizen, over haar moeder, Ank van der Moer. Volgde het WK intensief, aanvankelijk om bij haar zonen in het gevlei te komen: "Fijn, hè, dat we van Kameroen hebben gewonnen." "Ja hoor, mam '"
Specialist in zelfspot.Gaat ze naar de psychiater, blijkt die, maar dat na een aantal sessies, stokdoof.  De bekendheid van haar ouders - vader was Guus Oster - speelt haar nog wel eens parten. "Deze week moet ik vaker aan hen denken dan goed is voor mij en mijn mascara."  Noemt zich 'leuk meisje van beroep'. Kon zich ontzettend ergeren 'aan zo'n man die dan de volgende ochtend wakker werd, op het balkon ging staan, om luidkeels uit te roepen: Hallo, world.'
"Beroepsminnares, dat woord is ook wel eens gevallen. Natuurlijk ben ik helemaal geen vrouwelijke Don Juan. Ik zat net zoals iedereen aan de telefoon te wachten: belt-ie wel, belt-ie niet. Geen haartje beter dan een ander."

Alexander Pola (1914-1992)
Farce Majeure

Acteur, radio en televisiemaker. Werkte in de jaren vijftig mee aan het toen zeer gewaardeerde radioprogramma Negen heit de klok. Hij werd vooral bekend door Farce Majeure (samen met Fred Benavente, Jan Fillekers, Henk van der Horst en Ted de Braak). Schreef samen Chiem van Houweninge  de series Oppassen!!! en Zeg 'ns AAA.
Auteur van talloze oneliners die er toe doen: "Alimentatie is de levenslange straf op het niet plegen van een moord." "Als je geen eerbied kunt opbrengen voor de ouderdom, koester dan tenminste minachting voor de jeugd." "Wij Nederlanders zijn geen volk, maar een federatie van gekwetste bevolkingsgroepen."
Relativeerde zijn eigen werk nogal: "Als je, zoals ik, teksten schrijft voor een radio- of televisieprogramma dat actualiteiten behandelt, komt het er alleen maar op aan dat je eerder bent dan een ander, niet dat je beter bent."

Farce majeure (YouTube)

Herman Pleij (1943)
Verstandig


Historicus. Of hij zich Amsterdammer voelt, is onduidelijk, in ieder geval was hij bijna dertig jaar hoogleraar historische Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam, dus we pikken hem maar in.
Promoveerde op de dissertatie Het gilde van de Blauwe Schuit. Literatuur, volksfeest en burgermoraal in de late middeleeuwen, waarbij het carnaval uitgebreid aan de orde kwam. Komt nogal eens opdraven als er verstandig maar desondanks speels commentaar nodig is.
Tikje scheel, dat helpt ook. Aardig voorbeeld: Pleij legt bij Pauw en Witteman uit dat watersnoodrampen een zegen zijn voor het koningshuis. Zie op youtube: Cynische Herman Pleij. Beantwoordde met genoegen vragen van kinderen over de middeleeuwen. "Die kinderen zijn niet van de straat. Je krijgt van die vragen als 'hoe lang duurde het martelen in de middeleeuwen gemiddeld.' Dat oef geen extremen te hebben, geeft u mij maar een globale indruk."

Cynische Herman Pleij (YouTube)

Drs P. (1919)
Ollekebollekes


In werkelijkheid Heinz Polzer, dichter, zanger. 'Hij heeft weliswaar ooit in Rotterdam gestudeerd, maar dat zou men als een jeugdzonde kunnen zien,' schrijft lezer N. van der Brink, die hem nomineert. 'Hij is de geestigste, niet alleen vanwege zijn beroemde gedichten (Dodenrit, de gezusters Karamazov, Het trapportaal, De veerpont etc.etc.), zijn vijfhonderd ollekebollekes en andere wonderlijke versvormen, maar ook om zijn pastiches van beroemde gedichten, onder de naam Coos Neetebeem, zoals bijvoorbeeld:
Ik ben een God in 't diepst van mijn gedachten/ en zit in 't binnenst van mijn ziel ten troon/maar verder ben ik helemaal gewoon/met haaruitval en spijsverteringsklachten.
Waaraan nog wijze woorden van drs P. zijn toe te voegen. "Mensen bedriegen, mensen bestelen, mensen mishandelen, of erger- it's not done. Maar binnen die beperkingen ligt nog een aanzienlijk terrein van vrijheden die je allemaal mag gebruiken, en op die manier kun je een heel bevredigend leven leiden. Dat lukt echter nooit met iets akeligs voor ogen als 'ik moet de beschaving vooruit helpen' of  'ik moet de mensheid vertellen hoe het allemaal moet' of 'ik moet een politieke partij oprichten'."

Drs P Veerpont (YouTube)

Gerard Reve (1923-2006)
De meester


'Hoe erg hij het zelf ongetwijfeld ook zou vinden om te worden voorgedragen, laat staan te winnen: u kunt niet om Gerard Reve heen,' schrijft lezeres Marjolein Schenkel. 'Naast zijn literaire genie, is hij 'hors catégorie' waar het om vlijmscherpe humor gaat. Slechts één citaat: 'Mijn ouderlijke woning was een gevechtspost in de strijd van het internationale proletariaat. Daarmede is veel gezegd. Nooit heb ik een zo geconcentreerde verzameling ontevreden mensen gezien als die welke ons huis bezocht. Het percentage, onder de partijgenoten, van bultenaren, horrelvoeten, asthma- en teringlijders, bezetenen en querulanten was buitengewoon hoog. Ik kan mij niemand voor de geest halen die niet ziek was, zulks dreigde te worden of niet met ziekte in zijn gezin worstelde'.
Men behoeft slechts Op weg naar het einde, Brieven van een aardappeleter of Een eigen huis te lezen om tranen van het lachen te krijgen. Karpatenkoppen, brandende poppenwagens die iemands 'k*twerk binnen gereden moesten worden' en proefschriften over gehoorafwijkingen bij de Japanse dansmuis, het komt allemaal voorbij. Niemand anders dan hij kan winnen. Om met de meester zelf te spreken: Na Reve komt zonneschijn."

Documentair (YouTube)

PAUL ARNOLDUSSEN



gerelateerde artikelen

Alles over

GESPONSORDE LINKS

PAROOL NIEUWSBRIEF

Elke middag gratis de hoogtepunten uit het nieuws in uw mailbox?

U kunt zich voor deze service van Het Parool opgeven via parool.nl/lunchnieuws.
De Persgroep Digital
© 2014 - Alle rechten voorbehouden