Een avond gewijd aan De Kastanje

Een monoloog van een uur, twee liederen, een documentaire van een half uur: er valt veel te vertellen over de kastanje in de tuin bij het Anne Frankhuis, blijkt op de benefietavond van de stichting Support Anne Franks Tree in de Rode Hoed. Daar was gisteravond een gezelschap bijeen om te vieren dat de boom van de voorgenomen kap door stadsdeel Centrum en Anne Frank Stichting gered werd - en om nog wat geld in te zamelen.

"Je stak je witte kaarsen op, je nam de vogels in je armen, je greep de zachte blauwe hemel met al die duizend vingers van je blad," zingt Tjamke Roelofs in een groene glanzende jurk. Het is een ode aan een 186 jaar oude, zieke boom, waar een deel van de aanwezigen veel tijd en geld in heeft gestoken. Waarom? "En zij, het meisje dat jou zag, spreekt in haar boek voor altijd door, van jou, je vogels en je kaarsen."

"Anne schreef maar acht regels over de kastanjeboom," schamperde een historicus.

"Die kan zich misschien niet voorstellen hoe dat voelde, daar in het Achterhuis," zegt actrice Kaethe Sluijter in het toneelmonoloog Annes Boom. "Nooit naar buiten komen, niet eens naar buiten kunnen kijken, behalve door het zolderraam naar de kroon van de kastanje."

De Stichting Support Anne Frank Tree bedacht en bekostigde zelf een constructie om de boom voor de komende jaren veilig te stellen - want nu bestond volgens het stadsdeel het gevaar van omvallen.

"De boom is niet los te zien van het Achterhuis: een symbool van de Jodenvervolging en ingebed in de Nederlandse en Europese geschiedenis," zegt bestuurslid van de stichting Arnold Heertje in de documentaire Niet zo maar een boom.

Maar niet iedereen is hier of trekt zich het lot van de boom aan vanwege deze symboliek. Ria Takens, buurtbewoonster: "Ik ben dan toch een beetje nuchter. Een boom is een boom."

De zaal zit vol met hulptroepen: de Bomenstichting raakte betrokken vanwege zorg voor de monumentale boom in het algemeen, voor de boomexperts was de kastanje een object van onderzoek, voor ingenieurs een nieuw experiment.

Rob Hoogendijk, architect bij Verburg Hoogendijk Architekten, bedacht de constructie die de boom redde: "Normaal werken wij met bruggen van vijfhonderd ton. Dan is dit (35 ton) eigenlijk maar een klein flutboompje." Toch was het proces niet makkelijk: de juridische rompslomp en de gesloten locatie in de binnentuin zorgden voor de nodige dilemma's.

En dan waren er de strubbelingen met het stadsdeel en de Anne Frank Stichting. In de toespraken en de monoloog wordt druk gespeculeerd over hun motieven, want 'die boom moest om!' Waarom? Het Anne Frank Museum uitbreiden, misschien een restaurant beginnen? "En dat alleen maar om het toerisme te bevorderen," weet bezoeker Fons Elders.

Frans van der Voort kijkt het vanachter zijn glas wijn met een glimlach aan: "Het lot van die boom? Dat moet-ie zelf maar uitzoeken, mij maakt het niet uit. Als hij netjes omvalt vind ik het ook prima. Niet alles gaat eeuwig mee." Van der Voort kwam helemaal uit Delft voor deze avond: "Even kijken wat de veiling doet."

Want hoewel veel bedrijven belangeloos aan de reddingsoperatie meewerkten, is nog twintigduizend euro nodig: daarvan moeten rekeningen worden betaald en het onderhoud in de komende jaren worden bekostigd, 'om de levensduur van de boom te verlengen en de levenskwaliteit te verbeteren', aldus Heertje in de documentaire. De veiling, waar onder andere zaailingen van de boom, ballonvaarten, foto's van de kastanje en een schilderij onder de hamer gingen, bracht bijna negenduizend euro op.

Helga Fassbinder, buurtbewoonster en voorzitter van de Stichting Support Anne Frank Tree, gaat vandaag pas nadenken hoe ze de rest van het geld bij elkaar zal halen. Ze besteedde heel wat vrije uurtjes aan De Kastanje, maar zonder spijt: "Het is een heel mooie, bijzondere boom. Zo'n levend wezen dat zoveel ouder is dan wij. Die boom relativeert ons." (TESSA VAN BEEST)