*

Aanmelden
parool.nl
Vrij, Onverveerd

Verlangen naar vrede en vrijheid

05-08-08   11:04 uur

Adi Nes: Hagar (serie Bijbelse verhalen), 2005. Foto Sommer Contemporary art, Tel Aviv
Adi Nes: Hagar (serie Bijbelse verhalen), 2005. Foto Sommer Contemporary art, Tel Aviv

De meest indringende, zo niet de beste tentoonstelling van het moment in Amsterdam is te zien in het Joods Historisch Museum. Het zestigjarige bestaan van Israël markeert het museum met Art of the state, een selectie van het werk van zestien hedendaagse fotografen en videokunstenaars uit Israël.

Het is een kritische blik van binnenuit geworden, omdat de kunstenaars de sociale realiteit van het land als onderwerp van hun oeuvre nemen. In Israël kan niemand om de felheid van het leven heen. Kunst is er nog politiek en dat levert schokkende, navrante, vervreemdende en confronterende beelden op. Al die beelden zijn op de een of andere manier bezwangerd met symboliek en metaforen, met verwijzingen naar het Oude Testament bijvoorbeeld of naar de oude of meer recente (kunst)geschiedenis. De fraaie titel is wat dat betreft veelzeggend: Art of the state wil ook een State of the art van Israël zijn.

Niet dat rechttoe rechtaan reportage of documentaire ontbreekt; de tentoonstelling opent met een videoregistratie van de passanten bij de Erez-grensovergang tussen Gaza en Israël. Boaz Arad en Miki Kratsman nemen hier geen standpunt in, maar kijken naar de Palestijnen die huiswaarts keren na een dag werken in Israël. Hun camera laat een stroom arbeiders zien, van wie velen overvolle plastic zakken met zich meetorsen. Op een gegeven moment registreert de camera een groepje mannen met een enorme doos onder hun arm, zo te zien met een huishoudelijk apparaat erin. Het is steeds dezelfde doos; alsof hun baas ze in natura heeft uitbetaald. Even later sjouwt een man een plastic speelgoedauto op zijn schouder.

Veelzeggend voor de ongelijke (economische) verhoudingen tussen Palestijnen en Israëli's, inderdaad, maar heel erg opwindend is de video niet. Arad en Kratsman nemen het standpunt in van een bezoeker aan een terras die verwonderd om zich heen kijkt en dat is, hoe mooi de passanten ook zijn gekadreerd, net te weinig om in te bijten.

Meer vuurwerk leveren de beelden van kunstenaars die wel een standpunt innemen. Yael Bartana bijvoorbeeld, een facionada van Leni Riefenstahl, die op haar beurt weer een facionada van Hitler was. Pikant, wat u zegt. Bartaana's inspiratie is goed te zien aan de bijna groteske heroïek in haar video Declaration. Op de zogenoemde rots van Andromeda voor de kunst van Jaffa en Tel Aviv, in de video een hoopje zand temidden van woelige baren, laat Bartana de gerafelde Israëlische vlag in slow motion vervangen door een olijfboom. Declaration is net een serieuze opera waarin het verlangen naar vrede en vrijheid in beeld wordt gebracht.

De fotograaf Adi Nes weet ook wat drama is. De serie foto's waarmee hij in de jaren negentig internationaal doorbrak, Soldiers, speelde met clichés over machismo en homo-erotiek. Ronduit flauw of totaal over de top waren die foto's vaak. Op Art of the state zijn ook voorbeelden uit zijn recente serie in scène gezette Bijbelse verhalen te zien, en die zijn visueel en inhoudelijk veel aantrekkelijker.

Nes heeft het verhaal van Abraham en Izaac verplaatst naar een eigentijdse context. Abraham is een zwerver achter een winkelkarretje met bij elkaar gesprokkelde spulletjes. Bovenop die hoop oud vuil, die de zwerver met zijn leven zou verdedigen, ligt zijn kostbaarste bezit: zoon Isaac. Die zoon zal Abraham moeten offeren, zoals alle vaders in Israël hun zonen moeten offeren aan het leger, op de orthodoxe na.

Ook de foto van Hagar, de tweede vrouw van Abraham en de moeder van Ismaël en daardoor de stammoeder van de islamieten, is indrukwekkend. Nes heeft haar weergegeven als een vluchtelinge die haar hand ophoudt. Het portret is gebaseerd op de beroemde foto Migrant mother van Dorothea Lange uit 1936.

Art of the state slaat het publiek steeds opnieuw visueel om de oren; zij is vaak ronduit kritisch over de situatie in Israël en dat is een verademing. De tentoonstelling is modern in de goede zin van het woord, omdat de kunstenaars met een humane blik morrelen aan de uitgangspunten waarop die samenleving is gebaseerd. (JHIM LAMOREE)

Art of the state, Hedendaagse fotografie en videokunst uit Israël. Joods Historisch Museum, Nieuwe Amstelstraat 1. Dag. 11 tot 17 uur. T/m 30 nov.

www.jhm.nl



Alles over

GESPONSORDE LINKS


PAROOL NIEUWSBRIEF

Elke middag gratis de hoogtepunten uit het nieuws in uw mailbox?

U kunt zich voor deze service van Het Parool opgeven via parool.nl/lunchnieuws.
De Persgroep Digital
© 2014 - Alle rechten voorbehouden