Van der Weijden: voorbeeld zonder pretenties

17-12-08 07:40 uur

AMSTERDAM - Maarten van der Weijden is dinsdagavond door zijn collega sporters gekozen tot sportman van het jaar. De langeafstandszwemmer nam de gelegenheid meteen te baat om zijn afscheid aan te kondigen. ''Aan alles komt een einde en dit is een mooi moment.''

Van der Weijden was na alle plichtplegingen die bij zijn gouden olympische medaille hoorden wel weer gaan trainen, maar toen hij na een paar weken 'uit die tunnel' kwam, besefte hij dat hij het anders wilde. ''Mijn leven bestond uit een zuurstoftentje, eten en zwemmen. Verder niets. Als ik zo doorga, ben ik over vier jaar een heel goede sporter, maar geen goed mens. Ik zie mijn vriendin Daisy weer vier jaar niet en ik kan zomaar vijfde worden. Want ik heers niet in deze sport. Ik was goed op de goede dag.''

Over de uitverkiezing van de langeafstandszwemmer bestond tijdens het sportgala van NOC*NSF in Amsterdam geen seconde twijfel. Olympisch goud en wereldkampioen na genezing van kanker, het verhaal van Van der Weijden spreekt over de hele wereld tot de verbeelding. Behalve eigenlijk bij de sportman zelf.

De relativerende woorden van cabaretier Freek de Jonge, die voor het gala de hoop uitsprak dat het langeafstandszwemmen niet te populair gaat worden - 'straks zitten we een heel weekend met z'n allen naar klotsend water te kijken' - past wel in het straatje van Van der Weijden. Hij is geen Lance Armstrong, die zijn sportsuccessen volledig in het licht van de strijd tegen kanker plaatst. In tegendeel: ''Er valt niets te vechten. De artsen hebben het werk gedaan, het enige dat ik kon doen, was liggen en afwachten.''

Van der Weijden was ook de enige die in Peking zwemmer Eric Shanteau hardop veroordeelde. Bij de Amerikaan werd een maand voor de Spelen teelbalkanker geconstateerd. Maar Shanteau plaatste zich voor zijn eerste Olympische Spelen en stelde zijn behandeling uit.

Zijn ploeggenoten vertelden stuk voor stuk dat ze extra kracht haalden uit de vechtlust van de 24-jarige rugslagspecialist. Van der Weijden had geen goed woord over voor de in zijn ogen misplaatste heroïek. ''Het enige dat hij doet, is zijn kans op genezing verkleinen. Daar is niets heldhaftigs aan, dat is alleen maar dom. Hij geeft een slecht voorbeeld.''

Die klinische benadering van leven, ziekte en sport leverde de zwemmer (27) deze zomer olympisch goud op. ''Hoop, vertrouwen of positief denken is niet doorslaggevend. Zoals ik mijn ziekte heb benaderd, zo benader ik ook mijn wedstrijden. Je moet er alles aan doen om de omstandigheden zo optimaal mogelijk te maken en dan de rust vinden om alles te ondergaan. Ik kon leven, ik kon sterven. Ik kon olympisch kampioen worden of zevende. Het was allebei prima. Zonder emoties is de focus sterker.''

Vandaar ook dat Van der Weijden dinsdag net zo makkelijk de sport vaarwel zei. Op rationele gronden besloten. Hoewel de emotie er toch vanaf droop, toen Van der Weijden van het podium afdaalde om zijn vriendin lang en innig te omarmen. ''Een indrukwekkend moment'', knikte zijn coach Marcel Wouda. ''Dat hoort wel bij zijn carrière. Dat verdient hij.'' (GPD)