De Zidanes sluiten Marseille in het hart

11-03-09 09:27 uur

In de stad waar Ajax het morgenavond opneemt tegen Olympique Marseille liggen de roots van de beroemdste voetballer van Frankrijk, Zinedine Zidane.

Farid Zidane. Zo stelt de oudere broer van Zinedine zich voor. Hij had het niet hoeven zeggen, de man met de leren jas lijkt precies op zijn beroemde broertje. "Nee, hij lijkt op mij. Ik ben de oudste, ik was er eerst," glimlacht hij.

Farid runt met zijn broer Nourredine en zus Lila een agentschap voor Zinedine. Het is niet ver van La Castellane, een arme immigrantenwijk, de plek waar ze opgroeiden. "We verzorgen voor een deel Zine-dines promotieactiviteiten," legt hij uit. "We willen op deze manier wat teruggeven aan Marseille, we hebben zoveel gekregen. Helaas moeten we nog negentig procent van de aanvragen afwijzen."

Het kantoor van Zidane Diffusion is niet groter dan een gemiddelde studentenkamer, vier bij vijf meter. Het plafond is doordrenkt met bruine vochtplekken. De man om wie het allemaal draait, woont in Madrid, maar hij houdt nog altijd van de stad waar het ooit begon.

Dat de Zidanes niets op hebben met het klatergoud van het voetbalwereldje, is snel duidelijk. Bescheidenheid is de boodschap van vader Smaìl: vergeet nooit waar je vandaan komt. Toch voel je in de kamer met gifgroene jarentachtigkasten en oude meuk de magie van de legende.

Aan de wand hangen ingelijste shirts, die samen een topelftal vormen, met Maldini, Totti, Davids, Guardiola, Inzaghi en natuurlijk Zidane. Frankrijks nummer tien. Een paar voetbalschoenen achteloos opgesteld op de stenen vensterbank. Ze zijn echt van hem. Gedragen ook. "Elke wedstrijd speelde hij op een nieuw paar," zegt Farid. De knipsels uit L'Équipe op de andere muur vertellen het verhaal van het succes. Wereldkampioen, Europees kampioen, titels met Juve en Real.

Het verhaal begint in La Castellane, een verpauperde wijk aan de rand van Marseille. Immigranten uit Noord-Afrika trokken halverwege de jaren zestig naar de havenstad. Ze lieten de ellende achter zich, hopend op een beter leven aan de overkant. Zo ook Smaìl en Malika Zidane uit Algerije. Maar het nieuwe leven bracht weinig verlichting.

De nieuwkomers werden in troosteloze flats gestopt, kilometers van het centrum. Tussen armoede, werkloosheid, racisme en criminaliteit groeiden hun vijf kinderen op. Zo hadden ze het nooit gewild. "Wie geen geld heeft, woont in La Castellane en zo is het nog steeds. Zodra je geld hebt, ben je weg. Er wonen allemaal Fransen," zegt Farid. "Maar niemand draagt een Franse naam."

Vader Zidane maakte overuren in de supermarkt om zijn gezin de kansen te bieden die hij zelf niet had gekregen. "Je ouders bepalen je toekomst," zei Zinedine Zidane in een interview. "Zij brachten ons bij om wat van het leven te maken. Respect te hebben voor een ander, hard te werken, oprecht te blijven. Dan kun je succes hebben in het leven. Ondanks alles was het goed. Ik had een bal, ik voetbalde op straat. Dat was voor mij het pure geluk."

Broer Nourredine was ook een voetbaltalent, vertelt Farid in het kantoortje aan de rand van de stad. "Maar onze eerste levensbehoefte was geld verdienen en wegkomen. We hadden toch nooit kunnen bedenken dat Zinedine één van de grootste sterren van het land zou kunnen worden? Wat wisten we ervan? Hoe word je professioneel voetballer? We dachten dat daar geld voor nodig was. Niet dus. Hij wilde het zo graag, dat hij er gekomen is."

Farid is dankbaar dat de voetballende broer hun leven kleur heeft gegeven. Onderlinge jaloezie kennen ze niet. "Zinedine heeft er hard voor gewerkt en heeft alles met ons gedeeld. Mijn vader zei altijd: wie hoog van de toren blaast, kan hard vallen. Zo is het ook. Ik ben vooral blij voor mijn vader dat iemand van onze familie zo geslaagd is. Die man is van zo ver gekomen."

Hij wijst naar een ingelijste foto. De middelste vindt hij het mooist: die van Zinedine met Chirac, toen president van Frankrijk. "Dat was heel bijzonder voor mijn vader. Hij was zo trots dat zijn zoon zo'n groot man mocht ontmoeten... Dat hij dat bereikt heeft. Ja, dat is ook iets om trots op te zijn."

De broers spreken elkaar wekelijks en brengen met de familie de feestdagen en zomers door. "Zinedine komt af en toe in Marseille, maar het is geen doen. Hij kan niet over straat."

De voormalige speler is een ster van de buitencategorie. Alleen vermomd kan hij de deur uit, een hotel boekt hij onder een valse naam, vliegen doet hij het liefst in een privévliegtuig. Niet uit arrogantie, maar omdat de hysterie toeslaat als hij op een lijnvlucht stapt. Met Yannick Noah is hij ook drie jaar na zijn laatste wedstrijd nog steeds de grootste ster van het land.

In de straat waar ooit dat kleine jochie Zinedine op zijn fietsje zat, woont de familie al lang niet meer. Het geluk is gekomen dankzij de enige dingen die Smaìl Zidane bezat: een bal en levenslessen. Geld speelt geen rol meer, La Castellane is passé. Pa en ma zijn verhuisd naar een betere buurt, maar wonen nog altijd klein. Farid: "We hebben een voetbalclub opgezet in onze oude wijk. Zo kunnen we wat terugdoen voor de kinderen daar. Ik ben er elke dag. Prof hoeven de spelertjes niet te worden, het gaat puur om het plezier."

Is de cirkel daarmee rond? "Nee, zo zie ik het niet. Een cirkel is gesloten. Wij bieden juist een opening. Een cirkel gaat ook terug naar het begin en dat willen we nooit meer." (LEON TEN VOORDE, FARDAU WAGENAAR)