De boor draait! Of nog net niet

AMSTERDAM - De boor draait. Zij graaft. De Grande Dame van 83 meter, Gravin gedoopt, maakt haar eerste krassen in de betonnen damwand van de startschacht, van waaruit ze aan het Natte Damrak de grond in zal gaan voor de Noord/Zuidlijn.

''Vanaf vannacht kan het zijn dat alle procedures zijn doorlopen en de stroom aangaat,'' aldus Jeroen de Leeuw, projectleider boortoezicht van de Dienst Noord/Zuidlijn, gisteren op de bovenverdieping van de Prins Hendrikkade 48. Maar het kan volgens De Leeuw ook pas morgen zijn dat 'de mol' beweegt. ''Of over twee dagen.''

Er zijn weken verstreken met proefdraaien met Gravin, de S268.  De final countdown voor de start van het tunnelboren lijkt het best bewaarde geheim van de Stopera te zijn. Geen bezoeker komt nog in de buurt van de boor. ''Uiteindelijk,'' zegt De Leeuw, ''is er niets geheims aan. We weten het zelf niet.''

Als het proces van afstellen van de machine klaar is, kan worden begonnen. ''Technisch gezien zijn we gestart; we zijn bezig de machine op te starten. Bij de Spaceshuttle is het moment waarop het vuur uit de raket komt ook niet het begin van de lancering.''

Een van de voorbereidingen betreft het met rubber sluizen waterdicht maken van de boorkop. Verder heeft de machine in de schacht loze tunnelringen gebouwd, 'blindringen', waartegen het gevaarte zich afzet.

Leden van een groep van acht gemeentelijke toezichthouders lopen het kantoor in en uit. Steeds zal één van hen in de boor zijn.

Op het go-moment zet de Schildfahrer, de piloot, het graafwiel in beweging, door in de cockpit - een metalen hok op de boor - aan een klein zwart knopje te draaien, waarmee de snelheid geregeld wordt.

Dit alles gebeurt op aanwijzingen van de Schichtingenieur, de ploegbaas die de instellingen bepaalt, en de Bohrmeister, de voorman van het tienkoppige boorteam. Vervolgens zal de boor zich in twee dagen door het beton heen worstelen.

De eerste meters worden langzaam afgelegd. Daarna gaat op zeventien meter diepte de snelheid naar gemiddeld ruim acht meter per dag en daalt de boor af naar 26 meter. Het kan wel een week duren voordat flink voortgang wordt geboekt. En pas dan worden omwonenden gewaarschuwd en kunnen ze naar hotels. (TON DAMEN)

Bekijk hier een 360-graden-foto van de boor