Metro wordt steeds duurder, rijdt steeds later

AMSTERDAM - De vele, elkaar snel opvolgende tegenvallers bij de bouw van de Noord/Zuidlijn hebben uiteindelijk wethouder Tjeerd Herrema de kop gekost.

Vandaag werd bekend dat Amsterdam nieuwe tegenvallers ter hoogte van driehonderd miljoen euro - honderd miljoen voor reparaties en nog eens tweehonderd miljoen voor risicoreserves - in de begroting moet opnemen. Dat is een mokerslag, zeker nu ook de kredietcrisis tot inktzwarte toekomstscenario's leidt.

Toen vorig jaar door lekkages aan de damwanden van metrostation Vijzelgracht monumentale panden verzakten en bewoners dakloos werden, zei burgemeester Job Cohen al dat de geloofwaardigheid van het project op het spel stond. Nu is het debacle compleet.

De plannen voor de Noord/Zuidlijn dateren van eind jaren zestig. Amsterdam leed echter grote verliezen bij de aanleg van de Oostlijn, waarna de gemeente in 1975 besloot er geen kilometer metrolijn meer bij te bouwen.

In de jaren tachtig kwamen er toch weer onderzoeken naar de Noord/Zuidverbinding. In 1996 besloot de raad dat er een nieuwe metro moest komen. Bij de volksraadpleging van een jaar later zei 64 procent van de stemmers 'nee', maar de uitslag kon terzijde worden gelegd, omdat de opkomst te laag was.

9 oktober 2002 stemde de gemeenteraad definitief in met het door oud-VVD-wethouder Geert Dales voorgestelde 'go-besluit'. De kosten waren geraamd op 1,4 miljard euro, waarvan de gemeente 317 miljoen euro zou betalen. De rest kwam van het rijk, dat echter niet zou meebetalen aan overschrijdingen. Vanaf 2011 zou de metro rijden.

Vrijwel meteen werd Amsterdam geconfronteerd met kostenophogingen, vertragingen en tegenvallers. In 2004 ging de lijn al 1,5 miljard kosten. Amsterdam moest 92 miljoen euro bezuinigen om dit te bekostigen. Een jaar later meldde de onderzoekscommissie-Sorgdrager dat de gemeente niet in staat was risico's goed in te schatten.

In juli 2006, was sprake van een nieuwe strop van 140 miljoen waar Amsterdam voor moest opdraaien. In september kwam daar een vertraging overheen; de metro zou pas in 2013 rijden.

In januari 2007 had Herrema nog eens twintig miljoen nodig, omdat dat 'zijn voorgangers hebben verzuimd sluitende contracten met aannemers te maken', waardoor de bouwers een soort blanco cheque hadden gekregen. In maart bleek dat hij veertig miljoen nodig had om de contracten ook echt dicht te schroeien - en later bleek dat dit nog altijd niet helemaal was gelukt. In april 2008 verschoof het jaar dat de metro zou gaan rijden naar 2015 en kwamen de kosten voor Amsterdam neer op 900 miljoen euro.

En dan kwamen daar in de zomer de lekkages en verzakkingen van huizen bij, waarvan de gemeente en deskundigen van de metrobouw hadden gezegd dat deze er nooit konden komen, hoewel externe experts als Victor de Waal daar al in de jaren negentig voor hadden gewaarschuwd. Het college besloot tot grootscheeps onderzoek. Sindsdien gaan slechts de voorbereidingen voor de reparaties door.

Uit onderzoeken blijkt dat de risico's van de bouw nog levensgroot zijn; groter dan het college heeft ingeschat. Daarom moet er naast de honderd miljoen voor reparaties nog eens tweehonderd miljoen euro worden uitgetrokken, voor als er bijvoorbeeld problemen ontstaan bij de boorwerkzaamheden die dit voorjaar zouden moeten beginnen. (TON DAMEN)