Opinie Bewaar

Wat goed en slecht is wordt bepaald door de caesar van het moment

Theodor Holman
Theodor Holman © Wolff

Uiteraard zei ik vroeger dat ik mijn leven had te danken aan Little Boy en Fat Man, de twee atoombommen die in augustus 1945 op Hiroshima en Nagasaki werden gegooid. Ik leerde namelijk dat Japan capituleerde nadat werd beseft welke vernietigende kracht atoomwapens bezaten. Er waren zo'n 300 000 doden te betreuren.

Na die Japanse overgave werden mijn ouders uit hun krijgsgevangenschap bevrijd en kon ik in elkaar gezet worden.

Later bleek dat die atoombommen niet gegooid hoefden te worden. Op 9 en 10 maart 1945 onderging Tokyo het zwaarste bombardement in haar bestaan, tijdens operation Meetinghouse. 41 vierkante kilometer van Tokyo werd verwoest. Het aantal doden lag rond de 100.000. Geen atoombommen, maar napalm.

Japan wilde toen al capituleren maar omdat er binnen het Japanse leger nog een conflict uitgevochten moest worden, duurde het even. Op het moment dat de Japanners de capitulatie wilden ondertekenen, werden de atoombommen gegooid.

De geschiedenis eist dat je de waarheid mettertijd ontdekt

De geschiedenis zet je altijd eerst een hak; ze eist dat je de waarheid mettertijd ontdekt.

Afgezien van de Amerikanen begreep destijds niemand echt de kracht van het atoomwapen. Dat kwam pas na de oorlog. En nadien barstten ook de morele vragen los: wanneer mocht je deze wapens gebruiken? Het antwoord luidde: nooit.

De moraal verandert voortdurend; ik dacht vroeger dat het debat daarover hielp. Maar in werkelijkheid wordt hij bepaald door de sterkste.

En wie de sterkste is, vecht dat uit. Wij kunnen met de mooiste ethische redeneringen aankomen en een gouden moraal inleggen met de glinsterendste diamanten, maar wat goed en slecht is wordt bepaald door de caesar van het moment.

Anders gezegd: ik kan deze column schrijven in de vorm van een gebroken geweertje - het heeft geen zin.

Is het goed dat Trump Noord-Korea op zijn nummer wil zetten? In Afghanistan heeft hij de Moab gegooid, de op een na sterkste bom. Alleen een atoombom is sterker.

Ik hoorde dat een aanval op Noord-Korea uiteindelijk een miljoen doden tot gevolg kan hebben. Een miljoen; wat voor mens gaat over dit getal een oordeel vellen?

Ik lees op Wikipedia dat de totale hoeveelheid slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog ongeveer 72 miljoen is.

Het is een onkies aantal. Hoeveel doden er aan de goede kant zijn gevallen en hoeveel aan de foute heeft geen enkele waarde. Angst en haat maken aantallen doden volstrekt onbelangrijk.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl