Opinie Bewaar

Hypocrisie gebruiken als een politieke schroevendraaier

Theodor Holman
Theodor Holman © Wolff

Is immoreel leiderschap niet beter dan wetteloosheid? Dat is de vraag, zo las ik, die Thierry Baudet in het parlement deze week aan de orde stelde.

Anders gezegd: moeten we Assad niet steunen, in plaats van hem te bestrijden. Baudet zei ongeveer: "Je kunt Assad verjagen, maar niemand weet wat je ervoor terugkrijgt."

Baudet werd her en der weggelachen, en ik vond dat pijnlijk, want het is wel degelijk een dilemma waarop we geen goed antwoord weten.

Je zou kunnen stellen dat immoreel leiderschap gelijk is aan wetteloosheid, maar dat is toch niet juist. Een immorele leider houdt zich aan de wetten die hij zelf heeft opgesteld. Hij zal vrienden van het regime in leven laten, en vijanden wellicht ter dood brengen.

Bij wetteloosheid bestaat de kans dat iedereen zomaar gedood kan worden. Niemand is aanspreekbaar. Bij immoreel leiderschap is dat wel het geval.

Op Baudet na durfde niemand hierover in het parlement een ferme uitspraak te doen. Dat was stuitend gemakzuchtig. Het is namelijk makkelijk om de slechterik een slechterik te noemen - en dat is het dan. Je kunt de slechterik uitschakelen, maar als zijn opvolger eveneens een bendelid is, schiet je niet erg op. Ja, je kunt die opvolger even­eens een slechterik noemen.

Nederlandse parlementariërs geloven sterk in de krachtige morele houding, ook al kost die te veel mensenlevens

Immoraliteit is afkeurenswaardig, maar het kan een besmettelijke werking krijgen als jouw morele gezag leidt tot nog meer doden die voorkomen hadden kunnen worden. We weten wat het geneesmiddel is tegen immoraliteit. Dat is hypocrisie.

Hoe vervelend ook. Vriendelijk lachend en met uitgestoken hand moet je de schurk tegemoet treden tot je zeker weet dat zijn liquidatie mensenlevens spaart. Fraai is het allemaal niet, maar er bestaat helaas niet zoiets als esthetische moraliteit. We schijnen voortdurend te vergeten dat hoge politiek een smerig bedrijf is; de Syrische vluchtelingen spoelen aan vanwege die politiek.

Nederlandse parlementariërs geloven sterk in de krachtige morele houding, ook al kost die te veel mensenlevens. Je kunt dan altijd zeggen: maar wij waren in ieder geval goed.

Hypocrisie gebruiken we al als een politieke schroevendraaier en soms zelfs als een mes in de binnenzak. Maar eerlijk over de hypocrisie durft men niet te zijn. En dus wordt er niet met Assad onderhandeld, blijven de vluchtelingenstromen komen, en zal de schurk misschien uitgeschakeld worden, waarna de weg openligt voor moslimfundamentalisten om hun slag te slaan.

"Maar wij waren in ieder geval goed!"

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief

Reageren? t.holman@parool.nl