Opinie Bewaar

Het referendum is de blindedarm van de democratie

Theodor Holman.
Theodor Holman. © Jean-Pierre Jans

Waarom wilde ik ook alweer geen referendum? Dat was toch zo'n mooi democratisch middel?

O ja, ik weet het weer: ik heb niet overal verstand van. En waarom zou ik dan met een simpel ja of nee moeten doen alsof ik er wel verstand van heb? In de meeste gevallen maak je met referenda misbruik van de democratie: politici durven zelf, nadat ze al zijn gekozen, ergens geen verantwoordelijkheid voor te nemen en dus moet er een referendum komen. Of een speciale groep burgers wil iets wat de volksvertegenwoordigers die ze zelf hebben gekozen, niet willen, en hup: men organiseert een referendum.

Een referendum is de blindedarm van de democratie: je hebt er niets aan, maar je kunt er wel behoorlijk ziek van worden.

Een ander gevaar van het referendum is dat het de democratie op een vervelende manier relativeert. Het suggereert: onze gewone democratische verkiezingen deugen niet, we moeten wat extra referenda houden. Je zou dus kunnen stellen dat het referendum, in weerwil van wat men beweert, de democratie niet versterkt, maar juist verzwakt.

Je kunt het vergelijken met een agent die boetes geeft aan mensen die door rood rijden, maar gaat twijfelen als hij op een chauffeur stuit die zegt dat het toch echt groen was. De agent gaat dan te rade bij een andere agent, maar die heeft net niet opgelet en weet het ook niet zeker. Ze houden een referendum en daaruit blijkt dat de chauffeur gelijk krijgt. Dus heeft er een agent voor de chauffeur gestemd en tegen zijn collega. Dit is niet goed voor het verkeer, niet voor de politie en ook niet voor de chauffeur.

In Griekenland is dit ook gebeurd. Men stemde overtuigend 'nee!', terwijl de politici die de democratische macht hebben - dus de meerderheid - ook al nee hadden gezegd. De democratisch gekozen politici trokken dus hun eigen democratisch gekozen macht in twijfel. Natuurlijk kregen ze hun zin, maar het volk is nu manifest verdeeld. En je kunt je ook afvragen: weet het volk wat hun nee betekent?

Ik meen dus dat het Griekse referendum een vorm van democratisch misbruik was.

Gaan wij nu ook bij elk besluit van Dijsselbloem, terwijl hij al gekozen is, een referendum eisen? Dat zou slecht zijn voor ons, de Grieken, ons kabinet en ons parlement.


Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll een beetje naar beneden om een reactie te plaatsen of stuur een mail.