Opinie Bewaar

'Groei Amsterdam vraagt om masterplan voor de regio'

Steigereiland op IJburg, een van de weinige stukken nieuw grondgebied van de stad.
Steigereiland op IJburg, een van de weinige stukken nieuw grondgebied van de stad. © Mats van Soolingen

De groei van Amsterdam vraagt om een masterplan voor de metropoolregio, schrijft Stijn de Blaaij. Alleen dan blijft de stad aantrekkelijk voor bewoners en bedrijven.

Afgelopen zaterdag kregen we van Het Parool een doorkijkje naar het Amsterdam van 2025. De stad groeit explosief, zowel wat betreft aantal inwoners als toeristen, terwijl het oppervlak (een paar opgespoten eilanden daargelaten) niet toeneemt.

De snelle groei en de toenemende dynamiek zijn echter maar een deel van het verhaal, want hoeveel we ook bijbouwen, we moeten accepteren dat er niet genoeg plek is voor iedereen.

De stad kampt nu al met een chronisch tekort aan woningen, kantoren, hotels en recreatievoorzieningen. Met de verdichting van de stad, het toenemende toerisme en de almaar groeiende aantrekkingskracht op bedrijven zal dit tekort de komende jaren alleen maar groter worden en dus zullen we moeten uitwijken naar de buren.

Dat dit gebeurt, is niet uniek voor de stad Amsterdam; talloze steden hebben een dergelijke groei doorgemaakt. Inspiratie voor oplossingen genoeg zou je zeggen. Toch is er één ding dat Amsterdam uniek maakt en dat is de bijna heilige grens tussen rood en groen, tussen stad en platteland.

Waar de groei van Manhattan een kans was voor Brooklyn en Queens, heeft Amsterdam geen aangrenzende gemeenten die verlichting kunnen bieden. De stad wordt volledig om­sloten door beschermde groenzones, water en door Schiphol.

Gebrekkig ov
Hoewel de Metropoolregio Amsterdam een duidelijke netwerkstad is, is er op dit moment nog maar weinig aandacht voor de complementaire rol die het netwerk zou moeten vervullen.

Neem nu bijvoorbeeld Haarlem. Als er één logische plek is die goed aansluit op het Amsterdamse dna, is het die stad wel. Toch zitten er nauwelijks nog bedrijven van naam, is de stad alleen populair bij (jonge) gezinnen en juist niet bij studenten en starters. 

Waarom eigenlijk niet? Een belangrijke reden is het gebrekkige ov. Er rijdt alleen een trein naar Amsterdam Centraal, terwijl een ­directe verbinding met Schiphol (voor bedrijven) en Amsterdam Zuid (voor starters) wenselijker zou zijn. 

Maar misschien nog wel belangrijker: wat moeten die twintigers in Haarlem doen? De herontwikkeling van de Koepelgevangenis tot University College zou een aanzet moeten zijn tot een meer grootstedelijke ontwikkeling, waarbij de Waarderpolder zou kunnen trans­foren tot de polderversie van Brooklyn. 

Eenzelfde visie kun je loslaten op Zaandam: een volledige transformatie van de Achtersluispolder, aaneengesloten met Buiksloterham. Of Almere: een hoogwaardige archipel (met brug) in het IJmeer tussen IJburg en de Flevopolder.

Als er een logische plek is die goed aansluit bij het Amsterdamse dna, dan is het Haarlem wel

Hoogwaardige woonmilieus
Om het stedelijke netwerk van de metropool­regio echt te kunnen laten functioneren, moet er worden gehandeld met visie. Dat betekent het regionaal doortrekken van het metronetwerk, het stimuleren van stedelijke gebieden met hoge dichtheden buiten Amsterdam, het creëren van hoogwaardige woonmilieus en nieuwe gemengde woon-werkgebieden.

Dat een stad voor een groot gedeelte afhan­kelijk is van het netwerk waarin zij functioneert, is iets wat planoloog Manuel Castells in de jaren negentig al concludeerde.

Om de oververhitte motor die Amsterdam aan het worden is, niet vast te laten lopen, kunnen we niet zonder een grootse visie op de gehele regio. Een grootstedelijk Deltaplan om de Metropoolregio bestendig te maken voor alle uitdagingen van de 21ste eeuw.

Elke middag het laatste nieuws uit Amsterdam ontvangen? Schrijf je nu in voor de gratis nieuwsbrief van Het Parool.