Opinie Bewaar

'Docent moet informatiebubbel doorprikken'

'Docent moet informatiebubbel doorprikken'
© ANP

Het klaslokaal is dé plaats om scholieren te informeren over zaken die zich buiten hun directe interesses afspelen. Hier ligt een taak voor docenten, meent Pascal Cuijpers.

Meepraten? Dat kan onder dit artikel of op Facebook (link).

Sinds de verkiezing van Donald Trump tot nieuwe president van Amerika, en daarmee de machtigste man ter wereld, is de verdeeldheid in de wereld toegenomen. Je was immers vóór zijn aantreden of ertegen.

Tegelijkertijd nam de onvrede over Trumps aanstelling toe, waardoor mensen zich massaal terugtrokken in hun eigen bubbel, voorzien van alle digitale communicatiemiddelen, en van daaruit de wereld op de hoogte hielden van hun urgente meningen, standpunten en nonsens.

Deze talloze berichten, discussies en opgedrongen feiten leerden ons een standpunt in te nemen en bijbehorende argumenten te formuleren, maar daarnaast ook meer dan ooit rond te blijven draaien in onze eigen vicieuze (filter)bubbel.

De online digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom legt op haar site uit dat dit onder meer komt doordat internetdiensten zoals Google en socialemediagiganten als Facebook en Twitter ongevraagd veel informatie van je opslaan om berichten zo goed mogelijk te personaliseren.

Met als gevolg dat je mening over bepaalde zaken in stand wordt gehouden door het gefilterde aanbod dat je ontvangt van je digitale contacten. Een tactische zet, die helaas zorgt voor eenrichtingsverkeer, beperkte ontwikkelingen en afgestompte emoties.

Lees eens een krant
Om te voorkomen dat deze zogeheten algoritmen je blik op bepaalde zaken eenzijdig maakt, waardoor je jezelf beperkt en mogelijk kansen mist, staan op de site van Bits of Freedom een aantal praktische tips die je kunnen helpen uit je vertrouwde meningencirkeltje te komen.

Zoals de tip dat je op Facebook de 'meest populaire' berichten kunt vermijden door een simpel klikje op 'meest recent' onder de kop 'nieuwsbericht'. Een andere tip is nog simpeler: lees eens een krant of tijdschrift. Deze zijn namelijk niet per geschreven artikel speciaal voor jou geselecteerd en zullen je hierdoor niet overbodig rechtlijnig beïnvloeden.

Leraren krijgen de kans zaken te belichten zonder een mening op te dringen

Het vormen van een mening en het openstaan voor andere invalshoeken kunnen leraren dagelijks stimuleren. In een groepsgesprek krijg je als leraar de kans bubbels door te prikken en onderwerpen te belichten vanuit bepaalde visies, zonder de leerlingen een mening op te dringen.

Het beeld van leerlingen is vaak nog globaal en ongenuanceerd, waardoor een waardevol gesprek kan ontstaan over bepaalde zaken, belicht vanuit verschillende invalshoeken. Met argumenten kan de leraar eventueel zijn punt onderbouwen en de mening van zijn leerlingen onderstrepen of weerleggen.

Verwondering
Het subjectieve aspect van een stelling als: 'Mondriaan schilderde als een kind van tien jaar' kan worden weerlegd door bijvoorbeeld zijn werk in chronologische volgorde te tonen en te bespreken. Een leerproces dat zorgt voor verwondering, ontwikkeling, een minder bekrompen kijk op Mondriaans werk en een zijdelingse uitleg omtrent het begrip 'abstraheren' oplevert.

De veelal door hormonen en groepsdruk geplaagde kunstbubbel waarin veel leerlingen verkeren, wordt zo verrijkt door nieuwe inzichten. Of zoals Eli Pariser in zijn fameuze TED-talk uit 2011 zei: "Algoritmen hebben niet de geïntegreerde ethiek van een redacteur. Ze moeten ons ook kunnen laten zien wat de wereld verder te bieden heeft."

Dat het daar nu nog aan ontbreekt, is des te meer een reden om acuut je bubbel door te prikken en verder te kijken dan je neus lang is.