Opinie Bewaar

'Budgettoerist ontwricht de Haarlemmerstraat'

Volgens Van der Sluis slaat de balans in Haarlemmerstraat door
Volgens Van der Sluis slaat de balans in Haarlemmerstraat door © Amber Becker/Hollandse Hoogte

De Haarlemmerstraat is een goed voorbeeld van hoe de balans doorslaat door de wildgroei aan Airbnb-verhuur, betoogt Teunkie van der Sluijs in een opiniestuk. De straat holt zichtbaar achteruit en het gebrek aan toezicht is opmerkelijk.

Of ik nog wat nodig heb, vraagt hij. Het mompelende dealertje dat naïeve prooitoeristen verleidt tot zijn coke, of - waarschijnlijker - talkpoeder dat hij uit zijn zwarte Adidas-sneakers heeft geklopt. Tot een jaar geleden scharrelden dergelijke jongens vooral in de uitgaansbuurten van Rembrandtplein en de Wallen.

Teunkie van der Sluis

is theatermaker en regisseur

Nu duiken ze regelmatig op in de Haarlemmerstraat. Een jaar geleden was deze straat ook nog geen eldorado van (illegale) vakantieappartementen en het jaar rond verhuurde Airbnb-woningen. De wildgroei aan toeristenaccommodaties ontwricht de Haarlemmer- straat en dat is een voorbeeld van falend gemeentebeleid.

Wanneer bewoners plaatsmaken voor een constante stroom Airbnb-toeristen holt een straat zichtbaar achteruit. Vooropgesteld: als je ervoor kiest te gaan wonen in de toeristische binnenstad, moet je voor lief willen nemen dat ratelende rolkoffers en luidruchtige terrasbezoekers je uit je slaap houden. Horecavergunningen houden de balans tussen bewoners, bezoekers en bedrijven echter in stand. Maar de Haarlemmerstraat is exemplarisch voor hoe deze balans zoekraakt wanneer de snelverrijkers van de shortstays een buurt overnemen, zonder dat de gemeente handhaaft.

Het gebrek aan optreden en toezicht door de gemeente is opmerkelijk. Vergunningen stellen strenge eisen, juist om oververzadiging en overlast van hotels tegen te gaan. Bij Airbnb knijpt de gemeente een oogje toe, waarschijnlijk omdat er in datzelfde oogje eurotekens staan sinds Airbnb toeristenbelasting afdraagt. Toch strijkt de gemeente lang niet alle baten van de (geld)stroom van vakantiehuurders op, maar draait zij wel op voor de kosten van hun overlast.

Wanneer ondernemers om zes uur hun deuren sluiten, wordt de straat speelgrond van het soort budgettoeristen dat op Airbnb afkomt

Onbestemd kantoortje
Het schrijnende resultaat van gebrek aan handhaving is zichtbaar in de Haarlemmerstraat. Het gaat niet meer om incidentele verhuur door huiseigenaren: hele panden worden permanent voor vakantieverhuur geëxploiteerd terwijl het gemeentelijk bestemmingsplan juist een slot heeft gezet op hotels en shortstays in de straat. Ondertussen koopt een vastgoedspeculant flat na flat op en biedt ze op booking.com aan. De sleutel mag je ophalen bij een onbestemd kantoortje kilometers verderop.

Regels over maximale aantallen verhuurde nachten en huurders worden stelselmatig overtreden. Airbnb zou dit makkelijk kunnen tegengaan met een softwarematige blokkade op het aanbieden van woningen voor meer dan de toegestane zestig overnachtingen per jaar, maar doet niks.

In veertien jaar tijd heb ik de Haarlemmerstraat geleidelijk zien veranderen: het loodgieterswerkplaatsje en het familierestaurant maakten plaats voor designboetieks en hipsterkoffietentjes vol MacBook-zzp'ers. In 2012 werd de straat verkozen tot leukste winkelstraat van Nederland. Tegenwoordig verandert de straat echter dagelijks: wanneer ondernemers om zes uur hun deuren sluiten, wordt de straat speelgrond van het soort budgettoeristen dat op Airbnb afkomt, met alle zichtbare en onzichtbare problemen van dien.

De voorbeelden zijn eindeloos. Ooit had ik overburen. Nu hangen daar Spaanse wiettoeristen en Britse vrijgezellenpartijen lallend uit de ramen, in groepen beduidend groter dan de toegestane vier.

Ik ben opgehouden te tellen hoe vaak ik een ambulance heb moeten bellen voor comateuze Italiaanse veelslikkers die naar mijn portiek zijn gekropen vanuit hun - handig in het Italiaans aangeboden - vakantieflatje twee deuren verderop. In mijn pand ben ik nog de enige oorspronkelijke huurder: het appartement van mijn voormalige buurman is het hele jaar door via Airbnb te huur. Het levert mijn huisbaas in twee nachten meer op dan mijn maandhuur.

Drie maal aangeklampt
Pijnlijker dan de overlast is de criminaliteit die permanente Airbnb-verhuur met zich meebrengt. Omdat uitbaters vaak niet de benodigde herbestemmingen of hotelvergunningen willen regelen, wordt de stad bakken met geld aan toeristenbelasting onthouden. Intussen worden op grote schaal woningen onttrokken aan Amsterdamse huurders en kopers.

Bewoners vertrekken. In hun plaats komt het soort toerist dat geen hotelkamer kan betalen, maar wel coffeeshops en dealers in de buurt wil hebben. En dus doet het straatdealertje zijn intrede in een buurt waar je hem voorheen niet zag. Deze week alleen al ben ik drie maal aangeklampt. Of ik nog wat nodig heb. Ja. Dat jij uit mijn straat vertrekt en de bewoners terugkomen.