live

Dit waren de Tweede Kamerverkiezingen van 2017

Volg hier het laatste nieuws over de verkiezingen.

Live

Bekijk nieuwe update(s).
  1. De officiële uitslag

    - De opkomst bij de verkiezingen was 81,9 procent, dat heeft de Kiesraad als centraal stembureau dinsdag bekendgemaakt. Bij de vorige verkiezingen was dat 74,6 procent. De opkomst van 15 maart is de hoogste opkomst sinds 1986.

    - De Kiesraad kwam ook met de officiële uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen. Die wijkt niet af van wat al bekend was: De VVD blijft, ondanks 8 zetels verlies, de grootste met 33 zetels. De PvdA boekt een megaverlies van 38 naar 9 zetels en de PVV wordt tweede partij met een sprong van 15 naar 20 zetels. Groenlinks is met plus 10 de grootste stijger.

    - Elf zittende en twee nieuwe partijen, DENK en Forum voor Democratie, hebben de Tweede Kamer gehaald. Sinds 1972 zijn er niet zoveel partijen gekozen.

    - Groenlinks
    en SP ontvingen allebei 14 zetels. Groenlinks kreeg wel bijna 4000 stemmen meer en mag zich daardoor de grootste partij op links noemen.

    - De nieuwe Tweede Kamer telt minder vrouwen dan de vorige. Er treden 54 vrouwen aan (36 procent). Van de oude Kamerleden was 39 procent vrouw.

    - De VVD, de grootste partij, kreeg twee zogeheten restzetels. PVV, CDA, D66, PvdA en Partij voor de Dieren kregen ieder één restzetel.

    - 71 van de 150 Tweede Kamerleden die donderdag aantreden zijn nieuw. Sinds de tumultueuze verkiezingen van 2002 waren er niet meer zoveel nieuwelingen.

    - Bijna 16.000 kiezers stemden blanco en bijna twee keer zoveel brachten een ongeldige stem uit. Samen is dat ongeveer een half procent van de stemmen. Ruim 9 procent van de stemmen was per volmacht.

    - De Kiesraad constateerde dat niet alles goed is verlopen. In Nijmegen was er bijvoorbeeld een tekort aan stembiljetten, waardoor misschien niet iedere kiezer een stem heeft kunnen uitbrengen. Geen van de onregelmatigheden was echter reden voor grote bedenkingen en zeker niet voor een hertelling, aldus de Kiesraad.

    - Voorzitter van de Kiesraad Jan-Kees Wiebenga ging dinsdag ook kort in op twee (vermeende) incidenten tijdens de verkiezingen in Amsterdam. Over het vermeende ronselen van stemmen in Nieuw-West waarover De Telegraaf schreef, zegt de Kiesraad dat er geen enkele aanwijzing voor is gevonden. De Turkse vlag die werd weggehaald in Oost noemde Wiebenga "niet gepast".

    - Lijsttrekkers Sylvana Simons (Artikel1), Jan Roos (VNL) en Ancilla van de Leest (Piratenpartij) blijken tijdens de Tweede Kamerverkiezingen vorige week individueel voldoende voorkeursstemmen te hebben gekregen om in de Tweede Kamer te komen, áls hun partijen de kiesdrempel hadden gehaald.

    En met deze update sluiten we dit blog over de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. Veel dank voor het volgen! Alle berichten van de afgelopen twee maanden blijven hieronder te vinden. Het nieuws over de formatie volgen we vanaf nu op deze plek.

  2. Tot zover

    Dit gebeurde er in het eerste weekend na de Tweede Kamerverkiezingen:

    - Lodewijk Asscher mag ondanks de dramatische verkiezingsnederlaag aanblijven als partijleider van de PvdA. De leden van de partij spraken zaterdag hun vertrouwen in hem uit. Hij moet wel oppositie voeren, want de PvdA mag van de achterban niet toetreden tot een links kabinet.

    Voorzitter Hans Spekman wachtte een tegen hem ingediende motie van wantrouwen niet af en trok vrijdagavond al zijn conclusies uit de verkiezingsuitslag. Hij maakt in oktober plaats voor een opvolger, de leden gingen daar zaterdag mee akkoord. Lees hier een profiel van Hans Spekman, de laatste arbeider van de PvdA.

    - Veel kritiek is er nog steeds op Denk: de partij zou de verschillen tussen autochtonen en allochtonen vergroten. Voorman Tunahan Kuzu ziet dat anders. In een interview met Het Parool zaterdag ging hij ondermeer in op de rel tussen Nederland en Turkije. "Nee, Nederland is geen fascistisch land. Niet alle Nederlanders zijn nazaten van nazi's. Lees hier verder.

    Na deze verkiezingen kan in elk geval één conclusie worden getrokken: Kuzu behoort tot de grootste politieke talenten van Nederland. Zijn partij Denk behaalde vanuit het niets drie zetels.

    Hoe heeft het zover kunnen komen dat een man die lak heeft aan alle politieke conventies en zich ongegeneerd lijkt te scharen achter de Turkse despoot Recep Erdogan, zo veel steun heeft gekregen? Wat is zijn talent? Lees hier verder.

    - 'Kop. Vod. Onmens.' In Het Parool van zaterdag blikte masterstudent politiek management Kauthar Bouchallikht terug op de campagne. "Al zijn de confronterende verkiezingsposters straks weg, het sentiment blijft." Lees hier verder.

    - De maandag begon met een bommetje van demissionair PvdA-minister Ronald Plasterk, die er in een opiniestuk in de Volkskrant voor pleitte dat de 9 overgebleven fractieleden van zijn partij zich aansluiten bij Groenlinks. Lodewijk Asscher is hier niet voor, Groenlinks-leider Klaver houdt zich er wijselijk buiten. Lees hier verder.

  3. Dit was vrijdag

    Ook op de dag na de dag na de verkiezingen nog veel politiek. Dit zijn de berichten die je vandaag niet mocht missen:

    - In Amsterdam-Nieuw-West werd Denk de grootste partij bij de verkiezingen woensdag. We spraken Denkstemmers in de wijk Geuzenveld, die zich eindelijk gehoord voelen door de politiek. "Ze luisteren echt naar ons. Andere partijen heb ik hier niet gezien." Lees hier verder.

    - Wat is de reden van het succes van Thierry Baudet, die met zijn Forum voor Democratie uit het niets met 2 zetels in de Kamer komt. Socioloog Paul Schnabel: "Hij heeft dezelfde uitstraling als Jesse Klaver, maar hij blaast wel hoog van de toren. Geloof me, Baudet moet nu ook eerst gaan bedenken hoe het verder moet." Lees hier verder.

    - Over in de Tweede Kamer komen gesproken, dit zijn alle Amsterdammers die volgende week hun opwachting maken als volksvertegenwoordiger. Inclusief Lilianne Ploumen van de PvdA. De demissoniar minister van Handel leek buiten de boot te vallen, maar stevent dankzij veel voorkeursstemmen toch af op een zetel. Lees hier verder.

    - We spraken ook Laura Bromet, wethouder in Waterland en nummer 15 op de kieslijst van GroenLinks voor de Tweede Kamer. Ze ging woensdagavond naar bed met een zetel in de Tweede Kamer, maar toen ze wakker werd was de hoop vervlogen. 'Het voelde als een soort liefdesverdriet.' Lees hier verder.

    - Zaterdag opnieuw een spannende dag voor de PvdA: in Utrecht buigen de leden zich over de toestand van de partij na het megaverlies van woensdag. Ook wordt mogelijk het lot van voorzitter Hans Spekman beslecht. Fractieleider Lodewijk Asscher heeft laten weten achter zijn voorzitter te blijven staan, ook de andere PvdA-ministers hebben 'liever geen bijltjesdag'. Lees hier verder.

    - Maandag gaan alle fractieleiders op de koffie bij verkenner Edith Schippers. Mark Rutte (VVD) is om 08.30 uur als eerste aan de beurt, gevolgd door Jesse Klaver (GroenLinks), Alexander Pechtold (D66) en Sybrand van Haersma Buma (CDA). Onderwerp van gesprkek: de mogelijke coalities. Hier lees je alles over de formatie.

    - Tot slot: De officiële uitslag volgt na het weekend, maar alle gemeenten hebben inmiddels hun stemmen geteld en er zullen geen grote veranderingen meer komen in de uitslag. Bekijk hier de uitslagen per gemeente, en hier kun je zien hoe er is gestemd in de Amsterdamse stadsdelen.

  4. Voorkeursstemmen Ploumen

    Demissionair minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen (PvdA) komt alsnog in de Tweede Kamer.

    Ploumen leek met haar de tiende plaats op de kandidatenlijst buiten de boot te vallen, maar heeft genoeg voorkeursstemmen gehaald voor een zetel in het parlement. Dat blijkt uit de processen-verbaal van achttien van de negentien kieskringen die vrijdag op de website van de Kiesraad zijn geplaatst.

    Om met voorkeursstemmen in de Kamer te komen moet een kandidaat persoonlijk een kwart van de kiesdeler aan stemmen halen. Dit jaar bedraagt de kiesdeler (het totaal aantal uitgebrachte stemmen, gedeeld door 150) iets meer dan 70.000 stemmen.

    Dat Ploumen een zetel krijgt, gaat waarschijnlijk ten koste van de nummer 9 van de PvdA, William Moorlag.

    Groenlinks
    Isabelle Diks, die op de lijst van GroenLinks op de negentiende plaats stond, is al zeker van een Kamerzetel. Haar partij behaalde veertien zetels, maar Diks heeft nu al bijna 21.000 voorkeursstemmen.

    Het gebeurt niet vaak dat iemand door middel van voorkeursstemmen in de Tweede Kamer komt. Bij de afgelopen verkiezingen gebeurde dat slechts een of twee keer per stembusgang.

    In 2012 was Pieter Omtzigt van het CDA de enige. Twee jaar eerder wisten Pia Dijkstra (D66) en Sabine Uitslag (CDA) genoeg steun te vergaren om op eigen kracht het Binnenhof te bereiken.

  5. Restzetel blijft bij PvdD

    De laatste restzetel blijft in handen van de Partij voor de Dieren. 50PLUS hoopte hier nog kans op te maken, maar vrijdag blijkt dat die partij 7462 stemmen tekort komt ten opzichte van de PvdD om de zetel binnen te halen.

    Fractieleider Henk Krol sprak donderdag nog van een "nek-aan-nek-race'' met de PvdD om de restzetel. "Ik hoop op vijf, maar ik reken op vier zetels'', zo stelde hij.

    Na verwerking van voorlopige uitslagen die vrijdag nog binnenkwamen, blijkt echter dat het verschil onoverbrugbaar is en dat het pleit beslecht is in het voordeel van de partij van Marianne Thieme. De PvdD haalde vijf zetels. 50PLUS komt uit op vier zetels.

    Met 99,9 procent van de stemmen geteld komt de opkomst bij de verkiezingen uit op 81,4 procent. Het gaat om voorlopige uitkomsten. De Kiesraad stelt de officiële uitslag dinsdag vast.

    Alleen de drie bijzondere gemeenten in het Caribisch gebied, Bonaire, Saba en Sint Eustatius, hebben hun uitkomsten tot dusver nog niet gegeven. De Kiesraad verwacht deze vrijdag aan het eind van de middag binnen te krijgen.

    Bekijk hier de verkiezingsuitslag per gemeente:

  6. Opkomst komt uit op 80,8%

    Met 99,9 procent van de stemmen geteld is de opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen van afgelopen woensdag uitgekomen op 80,8 procent. Dat blijkt vrijdag uit cijfers van de Verkiezingsdienst van het ANP. Van drie gemeenten ontbreekt de telling nog.

    Van de bijna 13 miljoen kiesgerechtigden hebben er ruim 10,4 miljoen een geldige stem uitgebracht. Een kleine 29.000 van die 13 miljoen stemden ongeldig en bijna 15.000 blanco.Bij de vorige Kamerverkiezingen in 2012 lag de opkomst op 74,6 procent.

  7. Hoe deden de opiniepeilers het?

    Prendid legde de uitslag van acht opiniepeilers naast elkaar, waaronder EenVandaag, Nipo, Peilingwijzer en Ipsos. Ipsos komt daaruit als beste naar voren en wist 134 van de 150 zetels correct te voorspellen. Geen enkel peilingbureau wist het aantal zetels van de VVD goed te voorspellen. Ipsos zat met de voorspelde 29 zetels het dichts bij de behaalde 33 zetels.

    Prendid zelf zat er 30 zetels naast, net als EenVandaag. Bij Prendid doen mensen voorspellingen over toekomstige gebeurtenissen, waaruit Prendid een gemiddelde berekent. Aan de peiling van Prendid deden 261 mensen mee.

  8. Dit is wat er vandaag gebeurde

    Dit is wat er tot nu toe gebeurde op de 'day after' de verkiezingen:

    - De stemmen van bijna alle stembureaus in Amsterdam zijn geteld. Ook is er een verdeling te maken van hoe er gestemd is in de verschillende stadsdelen. Daaruit blijkt onder meer dat Denk in Nieuw-West de grootste is geworden en de PVV in Noord de winnaar is.

    - Nooit eerder brachten zoveel mensen hun stem uit: 10,3 miljoen. In een opkomstpercentage is het geen record, omdat de groei komt doordat het aantal kiesgerechtigden is gestegen.

    - Alle acties ten spijt is de opkomst onder de jongste stemmers (18 tot 24 jaar) lager dan bij de verkiezingen in 2012. Ging toen 70 procent stemmen, nu is dat naar verwachting 66 procent.

    - De historische nederlaag voor de PvdA zet druk op de partijleiding. Voorzitter Hans Spekman liet weten zelf in elk geval niet van plan te zijn om het veld te ruimen: "Daar gaan de leden over." Zaterdag komt de ledenraad bijeen. Lees ook: Heeft de PvdA nog wel toekomst?

    - De Nederlandse kranten staan - hoe kan het ook anders - in het teken van de verkiezingen. Vrolijke en verdrietige gezichten prijken op de voorpagina's. Buitenlandse media spreken van een nederlaag voor het populisme, omdat de PVV achter de VVD is geëindigd. "Populism takes a hit," concludeerde nieuwszender CNN.

    - Menig cartoonist uit binnen- en buitenland is in de pen geklommen voor een getekende reactie op de uitslag van de verkiezingen. We maakten een selectie.

    - Ook Paroolcolumnisten Theodor Holman en James Worthy gingen aan de slag, in hun geval met tekst.

    - Ondertussen zijn ook de eerste gesprekken gevoerd over de vorming van een regering. De lijsttrekkers gingen daarvoor donderdagmiddag op bezoek bij Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib. VVD'er Edith Schippers is aangewezen als de zogenoemde verkenner.